راه و رسم عذرخواهی کردن، بخشیدن و مراعات حق

راه و رسم عذرخواهی کردن، بخشیدن و مراعات حق

پاراف راه و رسم عذرخواهی کردن، بخشیدن و مراعات حق : وقتی متوجه شدید کار ناپسندی انجام داده و فردی را رنجانیده‌اید باید از او عذرخواهی کنید، اما آیا می‌دانید چگونه باید عذرخواهی کرد؟ دانستن این‌که چه موقع عذرخواهی کنید، به اندازه چگونه عذرخواهی کردن مهم است. به طور کلی هرگاه احساس کردید موضوعی باعث رنجش کسی شده است، بهترین کار عذرخواهی و از بین بردن فضای تیره حاکم است، اما اگر مطمئن نیستید کار بدی کرده‌اید و طرف مقابل بدون منطق ناراحت شده است، شما می‌توانید در‌باره موضوع صحبت کنید و ببینید آیا واقعا دلیل ناراحتی فرد مقابل صحیح است یا خیر.

  • مسئولیت‌پذیر باشید: مسئولیت‌پذیری یعنی پذیرفتن اشتباهاتی که موجب صدمه به دیگری شده و مهم‌ترین و فراموش‌شده‌ترین بخش اکثر عذرخواهی‌هاست. مثلا وقتی می‌گویید: متاسفم که از حرفم ناراحت شدی، یعنی این‌که من حرفی نزده‌ام که تو ناراحت شوی و این واکنش تو اصلا منطقی نیست.
  • ابراز پشیمانی کنید: وقتی می‌خواهید عذرخواهی‌تان موثر واقع شود، خیلی مهم است ارزش ابراز ندامت را بدانید. مسئولیت پذیرفتن مهم است، اما این‌که طرف مقابل بداند شما چقدر از رفتارتان پشیمان هستید نیز از اهمیت خاصی برخوردار است. دیگران از این‌که ببینند شما به جهت این‌که موجب ناراحتی‌شان شده‌اید، ناراحت هستید اندکی احساس آرامش خواهند کرد. گفتن جملاتی از این قبیل که: «ای کاش باملاحظه‌تر رفتار می‌کردم»، «ای کاش احساس تو را هم در نظر می‌گرفتم»، «امیدوارم عذرخواهی‌ام را بپذیری»، نشان‌دهنده پشیمانی خالصانه شماست.
  • درصدد جبران برآیید : اگر راهی وجود دارد که می‌توانید اشتباه خود را جبران کنید، حتما آن را انجام دهید. این کار بخشی از عذرخواهی صادقانه است و این‌که نشان دهید واقعا از رفتارتان پشیمان هستید و می‌خواهید اوضاع را رو به راه کنید. مثلا اگر حرف بدی زده‌اید باید با گفتن سخنی خوب موجب احساسات خوب در فرد شوید. یا اگر کاری کرده‌اید که اعتماد فرد از شما سلب شده باید کاری کنید این اعتماد از دست‌رفته بازسازی شود.

دو اشتباه رایج

  • بسنده کردن به یک عذرخواهی لفظی ساده: به کار بردن کلماتی مانند «ببخشید»، «معذرت می‌خواهم» یا «وای؛ اشتباه کردم» و غیره، به هیچ وجه عذرخواهی واقعی محسوب نمی‌شود. این نوع عذرخواهی‌ها شاید در زمانی که ناخواسته به کسی تنه می‌زنیم یا به میان حرف کسی می‌پریم مثمر ثمر باشد اما در موارد دیگری که احساسات طرف مقابل را عمیقا جریحه دار کرده ایم، به هیچ وجه موثر نیستند.
  • سریع بخشیدن: سریع بخشیدن افراد، دقیقا به همان اندازه خطرناک است که نبخشیدنشان، زیرا اگر عذرخواهی دیگران را بدون هیچ واکنشی فورا بپذیرید در روابط عاطفی خود با او به تغییر مثبت یا بهبود عاطفی دست نمی‌یابید. از این گذشته اگر کسی به خاطر عمل خطایی که مرتکب شده با یک عذرخواهی ساده و سرسری از کنار رنجش شما بگذرد و شما هم بگویید که «اشکالی ندارد»، ناراحتی و دلخوری همچنان در دلتان باقی می‌ماند؛ هرچند که به ظاهر اوضاع آرام به نظر می‌رسد.

مراعات حق

یکی از مهم‌ترین معیارهای سخن پاکیزه، استوارگویی و مراعات موازین حق و انصاف است. شخصی که سخن می‌گوید باید به گونه‌ای سخن گوید که از حق و انصاف بیرون نرود و کلامی سنجیده بر زبان آورد. استواری کلام به درستی و بیانگر واقعیت و حق بودن آن است. اگر کسی با استدلال و برهان سخن گوید و کلام و سخن وی بیانگر واقعیت و یا حقایق باشد و از گمانه‌زنی و دروغ به دور باشد کلامی استوار گفته است. بنابراین استواری کلام و سخن را می‌بایست در حق بودن آن جست وجو کرد و هر کلام باطلی سخن ناپخته و نااستوار است که می‌بایست از آن پرهیز کرد.

قرآن در آیه ۹ سوره نساء از مردمان می‌خواهد که تقوای الهی را در پیش گیرند و برای بیان یکی از مصادیق این تقوا به مساله سخن استوار اشاره می‌کند. در حقیقت از نظر قرآن کسی که سخنی باطل و دروغ می‌گوید تقوای الهی ندارد و از خداوند نمی‌هراسد. از این رو سخن استوار و راست گویی و بیان حق به معنای تقوا داشتن است. اگر کسی بخواهد مصداق انسان متقی را بیابد می‌بایست به این اصول ریز و درشت توجه داشته باشد که یکی از آنها رعایت راست گویی در کلام و سخن است. انسان متقی همواره راستگوست و سخنی دروغ و نادرست و زشت به زبان نمی‌آورد. (احزاب آیه ۷۰) آموزش راستگویی و سخن استوار گفتن امری است که می‌بایست همگان در حوزه جامعه‌پذیری بدان توجه داشته باشند.

آفاتی که از دروغگویی در فرد و جامعه پدیدار می‌گردد آنچنان زیاد است که خداوند از همگان می‌خواهد که نه تنها خود را مدیریت و کنترل کنند و از بیان سخن نادرست و نااستوار بازدارند بلکه فرزندان خویش را این چنین آموزش دهند و نگذارند که با سخنان سست و دروغ، تقوای الهی را خدشه دار سازند. از نظر قرآن اصول اصلی و اساسی هستی بر عدالت نهاده شده است و امری در آفرینش نیست که از حوزه عدالت بیرون باشد. از این رو از همگان خواسته شده که هم به عدالت به عنوان ارزش توجه داشته باشند و هم به عنوان روشی در همه جنبه‌های زندگی عمل کنند.

عدالت هم ابزاری برای دستیابی به تقواست و هم تقوای همان عدالت، رفتار عدالت محور است. انسان می‌بایست در عقاید و همه امور خویش عدالت را به عنوان ارزش و هم روشی کامل برای دستیابی به کمالات فردی و اجتماعی درنظر داشته باشد. یکی از اموری که عدالت در آن مهم است و شخص می‌بایست در آن رعایت عدالت را بنماید مساله سخن گفتن است. از این رو خداوند در آیه ۱۵۲ سوره انعام از همگان خواسته است که براساس حق و عدالت سخن گویند.

این مساله به‌ویژه در هنگام بیان شهادت و گواهی و داوری، مهم و اساسی و در مورد خویشان از اهمیت بیش تری برخوردار می‌باشد؛ زیرا گرایش طبیعی انسان به خویشان موجب می‌شود که حق را نادیده گرفته و از جاده عدالت بیرون رود. براین اساس از همگان خواسته شده که در مسائل به‌ویژه مسائل خویشان از راه عدالت دور نشده و سخنی ناروا و نادرست و باطل و دور از عدل و عدالت بر زبان نرانند.

بخشیدن را یاد بگیرید

باید بدانیم که به جای انتقام می‌توانیم کاری کنیم که نتیجه مثبت و بهتری داشته باشد و آن گفتن این جمله است: شما را می‌بخشم. بخشیدن به معنای تسلیم شدن نیست بلکه به این منظور است که این هم بگذرد. وقتی فرد آزاردهنده را می‌بخشید از نظر هیجانی دیگر به او پایبند نشده اید. بخشش شما را از کابوس فرد دیگری خلاص می‌کند و به شما امکان زندگی پسندیده و آرامی را می‌دهد.وقتی آدمی خشمگین می‌شود ممکن است احساس مسئولیت بیشتری بکند اما بخشش کم کم احساس قدرت بیشتری را القاء می‌کند. وقتی کسی را می‌بخشید قدرت صلاح دید شما احیاء می‌شود. مهم نیست که فرد لایق بخشش باشد، شما سزاوار رهایی هستید.

دلیل دیگری که ممکن است ما را از بخشش باز دارد می‌تواند احساسی چون ضعف باشد. بعضی‌ها فکر می‌کنند بخشیدن یعنی این که آنها اشتباه کرده‌اند و حق با دیگری است. بخشش فقط بیرون کشیدن خنجر از شکم تان است. بخشش همانقدر که برای جسم خوب است برای روان نیز گوارا و خوب می‌باشد. زنده کردن و زنده نگه داشتن جراحات گذشته برای سلامتی ضرر دارد. ثابت شده است که حتی یادآوری ساده یک واقعه که باعث خشمگین شدن فرد می‌شود استرس آور است. ابتدا احساس‌های منفی همچون خشم و غمگینی و خجالت را تحمل می‌کنید، بعد سعی می‌کنید از آنچه اتفاق افتاده سر در بیاورید یا به بررسی این پیشامدها می‌پردازید. بعضی افراد ممکن است هیچ وقت به مراحل نهایی بخشش دست پیدا نکنند.

پیشنهادها

با آزردگی کوچک شروع کنید؛ آزردگی و دلخوری جزیی که از سوی غریبه‌ها، دوستان، آشنایان و حتی صمیمی ترین فرد حاضر در زندگی تان بر شما وارد می‌شود و موجب تکدر خاطر و دل شکستگی تان می‌شود را نادیده بگیرید. زیرا شما را برای امر خطیر و نخستین گام بخشیدن آزارهای اصلی آماده می‌سازد.
خودتان را از احساس‌های مضر و منفی رها کنید؛ احساس خشم و یا ناامیدی خود را برای یک دوست و یا مشاوری دلسوز و مورد اعتماد بازگو کنید. این عمل تجربه نیرومندی را برای گوش فرا دادن به شما می‌بخشد و می‌توانید بدون خطر بدون هیچ خطر بازگویی یا انجام چیزی که بعدها غم آن را بخورید بر احساسات خود فائق آئید. همچنین با این رفتار می‌توانید از نمودهای منفی ناشی از خشم نیز دوری و اجتناب کنید.

به فردی که شما را آزرده خاطر کرده است نامه بنویسید؛ جزئیات حقیقتی را که اتفاق افتاده به همان گونه که آن را تجربه کرده‌اید و یا آن را مشاهده کرده‌اید بدون هیچ گونه دخل و تصرفی بنویسید. سعی کنید اگر برایتان مقدور است نامه خود را به دست فردی که شما را آزرده است، به طریقی برسانید و برای تخلیه کامل هیجان و برطرف کردن مساله به صورت بنیادی، بهتر است در کمال آرامش با فرد مورد نظر راجع به محتویات نامه به گفت‌وگو بنشینید و اشتیاق خود را برای برطرف کردن سوءتفاهمات و ناراحتی بیان کنید و در صدد رفع کامل مشکل برآیید، اما اگر این کار امکان پذیر نیست پیشنهاد می‌شود نامه نوشته شده را در آب روان وجاری رها کنید. اگر فردی که شما را آزرده است فوت کرده، نامه را پس از نوشتن بسوزانید. روش سمبلیکی که خشم را کاملا می‌سوزاند و از بین می‌برد.

احساس نکنید که مقابله کردن و رو در رو شدن ضروری است؛ بخشش می‌تواند بدون دخالت یا آگاهی کسی هم اتفاق بیفتد. افرادی را که می‌بخشید، ممکن است هرگز نفهمند که در حق شما اشتباه کرده‌اند و یا حتی در صورت آگاهی نیز، خود را نه تنها گناهکار و متهم قلمداد نکنند بلکه محق بر این عمل نیز بداند؛ با این تفاسیر شما باز مبادرت به عمل بخشش کنید زیرا آنچه که مهم است فائق آمدن شما بر خشم تان است.
با همدلی گوش فرا دهید؛ اگر با کسی که مخالف شما می‌باشد رودررو قرار گرفتید ساکت باشید و گوش فرا دهید و بعد هر چه را که شنیده‌اید به او نسبت دهید. در این صورت شما خواهید توانست رفتار را از چشم‌انداز و نظرگاه دیگری نیز ببینید و سعه صدر بیشتری از خود نشان دهید که این خود نیز در نهایت می‌تواند منجر به بخشش شود.

عبادت و تفکر را فراموش نکنید؛ الا بذکرا… تطمئن‌القلوب، را بسیار تکرار کنید. همان طور که می‌دانید معنویت و ایمان آرام بخش است.به خاطر داشته باشید که بخشش همان فراموشی نیست؛ نباید آزردگی‌ها را فراموش کنیم این تجربیات در عین ناراحت کننده بودن شان بسیار آموزنده و عبرت دهنده نیز هستند. این تجربیات به ما آموزش می‌دهند که دوباره قربانی نشویم و دیگران را نیز قربانی نکنیم. بخشش آرامش درونی می‌آورد. پس بخشنده باشید تا احساس‌های مثبت به وجود آمده، راه زندگی بهتر را برای شما هموار کند.

ادب در مقابل پدر و مادر

در میان بستگان و خویشاوندان پدر و مادر از جایگاه بسیار مهمی برخوردارند و به خاطر این جایگاه، خداوند حقوق ویژه‌ای را برای آنها در نظر گرفته است که باید توسط فرزندان رعایت شود در سوره مبارکه اسراء با اشاره به جایگاه خود و امر به عبادتش فرمان به رعایت ادب در مقابل پدر و مادر که واسطه خلقت فرزندان هستند می‌کند و می‌فرماید: «… و به پدر و مادر نیکی کنید، اگر یکی یا هردوی آنها نزد تو به پیری رسیدند به آنها «اف» مگو و بر سر آنها فریاد مزن و با آنها به نیکویی سخن بگو و از راه مهربانی جانب فروتنی برایشان نگه‌دار و بگو: پروردگارا همچنان که مرا در کوچکی پرورش دادند تو هم به آنان احسان کن.» این آیه شریفه عالی‌ترین رتبه ادب را به مردم گوشزد نمود تا با آن پدر و مادر خویش را مورد عطوفت و مهربانی قرار دهند.

بنابراین آیات رعایت ادب در مقابل پدر و مادر این است که صدای خود را جلوی آنها بلند نکنیم، حتی «اف» به آنها نگوییم و گفتارمان نیک و مودبانه باشد. بال‌های رحمت خود را در مقابلشان بگسترانیم و کمال عطوفت و مهربانی را در رفتار با آنها پیشه کنیم و در نهایت برایشان دعا کنیم که‌ای خدای رحمان و رحیم همان‌گونه که این دو در طفولیت که من ضعیف و ناتوان بودم به من کمک کردند به آنها رحم کن.

با دقت در مفاهیم نورانی آیات سوره لقمان نیز دریافت می‌شود که خداوند مقدر نمود بندگانش جایگاه و مقام پدر و مادرشان را در کنار خود او بدانند و با توجه به صدمات و زحمات فراوانی که متحمل شدند تا او را بزرگ کنند به یاد داشته باشند، دوران حمل مادر، وضع حمل طاقت فرسا و دوران شیردهی و مشکلات مخصوص به خود را فراموش نکنند و در برخوردها با ملاحظه ایام گذشته، مقام و زحمات آن دو نهایت ادب را مراعات نمایند.آرمان.