آشنایی با واژگان و اصطلاحات سلامت اداری

آشنایی با واژگان و اصطلاحات سلامت اداری

  1. پاراف آشنایی با واژگان و اصطلاحات سلامت اداری : تعریف برخی از واژگان و مصطلحات رایج در ادبیات سلامت اداری و مبارزه با مفاسد اقتصادی و اداری و  برخی از مصادیق سلامت اداری.
    فساد : Corruption: فسق و فجور ، به ستم گرفتن مال كسی. فساد در قانون هرگونه فعل یا ترك فعلی است كه توسط هر شخص حقیقی یا حقوقی به‌صورت فردی، جمعی یا سازمانی كه عمداً و باهدف كسب هرگونه منفعت یا امتیاز مستقیم یا غیرمستقیم برای خود یا دیگری، با نقض قوانین و مقررات كشوری انجام پذیرد یا ضرر و زیانی را به اموال، منافع، منابع یا سلامت و امنیت عمومی و یا جمعی از مردم وارد نماید.
  2. تخلف اداری : Abuse of office: هرگونه اعمال، رفتار و گفتاری که حیثیت و موقعیت اداری کارمند را خدشه‌دار نموده و موجبات نقص حقوق اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی شود. تخلفات اداری، عبارت است از این‌که کارکنان یک سازمان در رده‌های شغلی و مسئولیتی مختلف، قوانین و مقررات، آیین‌نامه‌ها، گردش کارها، هنجارها و قواعد کاری و کارگاهی را به‌صورت کلی یا جزئی، عمدی یا غیرعمدی مراعات ننمایند.
  3. رشوه (از مصادیق فساد اداری): Bribe: دادن مالی است به مأمور رسمی یا غیررسمی دولتی یا بلدی به‌منظور انجام کاری از کارهای اداری یا قضائی ولو اینکه آن کار مربوط به شغل گیرنده مال نباشد.
  4. اختلاس(از مصادیق فساد اداری): Embezzlement: یعنی برداشت یا استفاده غیرمجاز هر چیز با ارزش سپرده‌شده بنا به موقعیت شغلی اعم از مادی، غیرمادی، منقول و غیرمنقول، ملموس و غیرملموس و اسناد و اوراق بهادار مبین حق با منفعت یا نسبت به آن چیز و دارایی متعلق به مؤسسات و نهادها و واحدهای عمومی یا خصوصی.
  5. تدلیس(از مصادیق فساد اداری):Fraud: تدلیس در لغت پنهان کردن، پوشاندن عیب چیزی، فریب دادن، عوام‌فریبی، تبانی و باهم ساختن و سازش کردن و هم‌دست شدن برای اقدام به امری است.
  6. کلاه‌برداری(از مصادیق فساد اداری): Fraudulent: عملیات متقلبانه، بردن مال غیر از راه‏ متوسل شدن همراه با سوء نیت، انتخاب نام مجعول یا عنوان مجعول (کتبی یا شفاهی) که منتهی به تسلیم مالی به مجرم گردد، یعنی در سلسله علل تسلیم مال قرار گیرد.
  7. تصرف غیرقانونی(از مصادیق فساد اداری): چیزی را مالك شدن،دخالت در چیزی مقرون به دگرگونی،آن دسته از کارمندانی که وجوه، مکان یا چیز دیگری که در مالکیت دولت است در اختیاردارند، به‌قصد استفاده خود یا دیگری مورداستفاده قرار دهند ولو قصد تملیک یا تملک آن را نداشته باشند و طبق قانون مجاز به استفاده آن نباشند.
  8. اعمال‌ نفوذ(از مصادیق فساد اداری): Lobbying: پارتی‌بازی، عدم اجرای برخی مقررات و آئین‌نامه‌های اداری برای برخی از افراد یا گروه‌های برگزیده جامعه.
  9. پورسانت(از مصادیق فساد اداری): Commission: در لغت به معنی درصد، میزان سود و حق دلالی می‌باشد، در اصطلاح حقوقی نیز دریافت پول، مال یا هر چیز باارزش توسط مأمورین دولتی در راستای انجام معاملات دولتی به نفع خود یا شخص دیگر است.
  10. اخاذی(از مصادیق فساد اداری): Extortion: به گرفتن پول، مال، سند و … از مردم به جبر و تهدید، تهدید به افشاء امر مکتوم برای گرفتن پول یا چیز دیگر اخاذی است.
  11. اعمال و رفتار خلاف شئون شغلی یا اداری(از مصادیق تخلفات اداری):هر فعل یا ترك فعلی مغایر با شئون شغلی یا اداری.
  12. نقض قوانین و مقررات مربوط(از مصادیق تخلفات اداری):كارمند دولت با علم و عمد قوانین و مقررات مربوط به شغل خود را در مقام اجرا نادیده بگیرد.
  13. ایجاد نارضایتی در ارباب‌رجوع (از مصادیق تخلفات اداری): هرگاه كارمند دولت وظایف محوله خود را در ارتباط با ارباب‌رجوع انجام نداده و یا تعمداً در انجام این وظایف تعلل یا تأخیر نماید.
  14. ایراد تهمت و افترا و هتك حیثیت: نسبت دادن دروغ و یا عمل مجرمانه‌ای را به شخص حقیقی،مبادرت به توهین و هتك حیثیت افراد.
  15. تبعیض یا اعمال غرض‌ورزی یا روابط غیر اداری در اجرای قوانین(از مصادیق تخلفات اداری):زمانی كه كارمند دولت برای اجرای قوانین در ارتباط با اشخاص كه حائز امتیازی برابر باشند، بدون دلیل موجه یكی را بر دیگری ترجیح دهد.
  16. ترك خدمت در خلال ساعات موظف اداری(از مصادیق تخلفات اداری): درصورتی‌که كارمند دولت، در طول ساعات اداری بدون كسب مجوز و دلیل قانونی خدمت خود را ترك نماید متخلف محسوب شده و مشمول این بند قرار می‌گیرد.
  17. تكرار در تأخیر ورود به محل خدمت یا تكرار خروج از آن بدون كسب مجوز(از مصادیق تخلفات اداری): اگر كارمند دولت کراراً با تأخیر در محل كار خود حاضرشده و در هنگام خروج نیز مکرراً تعجیل نماید متخلف محسوب می‌گردد.
  18. تسامح در حفظ اموال و اسناد و وجوه دولتی، ایراد خسارات به اموال دولتی(از مصادیق تخلفات اداری):چنانچه، اموال، اسناد، اوراق و وجوه دولتی كه برحسب وظیفه به كارمند دولت سپرده‌شده باشند و كارمند در حفظ و نگهداری آن‌ها مسامحه و سهل‌انگاری نماید متخلف محسوب می‌شود، هم‌چنین ورود خسارت عمدی یا سهوی از ناحیه كارمند به اموال دولتی نیز از مصادیق تخلف فوق است.
  19. افشای اسرار و اسناد محرمانه اداری(از مصادیق تخلفات اداری): چنانچه كارمند دولت هرگونه اطلاعات و اسرار محرمانه اداری خود را مستقیم یا غیرمستقیم، عمدی یا سهوی افشا نماید و یا در اختیار اشخاص قرار دهد متخلف محسوب می‌شود.
  20. ارتباط و تماس غیرمجاز با اتباع بیگانه(از مصادیق تخلفات اداری):مراد مقنن از این بند، برقراری و ایجاد رابطه با اتباع كشورهای بیگانه به‌صورت مختلف ازجمله مکاتبه‌ای، تلفنی، حضوری و … است كه قوانین و مقررات جاری كشور آن را منع كرده باشد.
  21. سرپیچی از اجرای دستورهای مقام‌های بالاتر در حدود وظایف اداری(از مصادیق تخلفات اداری):چنانچه كارمند دولت نسبت به‌فرمان و دستور مقامات مافوق خود بی‌اعتنا بوده و از انجام آن‌ها سرباز زند مشمول این بند از تخلفات اداری قرار می‌گیرد.
  22. کم‌کاری یا سهل‌انگاری در انجام وظایف محول شده(از مصادیق تخلفات اداری):اگر كارمند در انجام وظایف مسلم اداری خود مسامحه نماید به‌نحوی‌که موجب تضییع حقوق اشخاص گردد حتی اگر عمد و یا علم نسبت به موضوع نیز نداشته باشد مشمول تخلف این بند می‌گردد.
  23. سهل‌انگاری روسا و مدیران درندادن گزارش تخلفات كارمندان تحت امر(از مصادیق تخلفات اداری): اگر مدیری تعمداً تخلف كارمند تحت امر خود را به مراجع ذیصلاح منعكس نكند مرتكب تخلف نقص قوانین و مقررات شده و اگر سهواً از انجام این كار سرباز زد تخلف او با بند فوق یعنی سهل‌انگاری در انجام وظایف تطبیق داده می‌شود.
  24. ارائه گواهی یا گزارش خلاف واقع در امور اداری(از مصادیق تخلفات اداری):غالب صاحب‌نظران اعتقاددارند كه اگر كارمند دولت اوراق خلاف واقع را كه قبلاً توسط دیگری تنظیم‌شده باشد به مرجع اداری ارائه نماید مشمول این بند قرار می‌گیرد.
  25. تسلیم مدارك به اشخاصی كه حق دریافت آن را ندارد یا خودداری از تسلیم مدارك به اشخاصی كه حق دریافت آن را دارند(از مصادیق تخلفات اداری):چنانچه مأمور دولت، اوراق، مدارك، اسناد و … كه حسب وظیفه در اختیار اوست تحویل اشخاصی دهد كه موجب قوانین و مقررات صالح به تحویل آن مدارك نیستند و یا برعكس از تحویل آن به اشخاصی كه صالح به تحویل مدارك هستند خودداری نماید مرتكب تخلف شده است.
  26. تعطیل خدمت در اوقات مقرر اداری(از مصادیق تخلفات اداری):وقوع این تخلف درزمانی است كه كارمند دولت از انجام محوله استنكاف نموده و عملاً كار را تعطیل نماید.
  27. اختفاء ، نگهداری، حمل، توزیع و خریدوفروش مواد مخدر(از مصادیق تخلفات اداری):مخفی كردن، نگهداری، حمل نمودن، توزیع و خریدوفروش هرگونه مواد افیونی كه طبق قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر به‌عنوان مواد مخدر تعریف‌شده مانند تریاك، هروئین، بنگ، چرس، … تخلف اداری محسوب می‌شود.
  28. استعمال یا اعتیاد به مواد مخدر(از مصادیق تخلفات اداری):استفاده مواد مخدر به هر طریق ( دود كردن، خوردن، تزریق كردن و …) به‌صورت تفننی و یا استفاده به‌صورت دائم و متداول توسط كارمند دولت تخلف محسوب می‌شود.
  29. داشتن شغل دولتی دیگر به‌استثنای سمت‌های آموزشی و تحقیقاتی(از مصادیق تخلفات اداری):طبق قانون هر فرد حق داشتن یك شغل دولتی دارد. بنابراین داشتن دو شغل دولتی تمام‌وقت كه مستلزم داشتن پست‌های سازمانی، ردیف استخدامی و … باشد تخلف محسوب می‌شود. البته به سبب شرایط خاص سمت‌های آموزشی و تحقیقاتی برای این دو سمت استثناء قائل شده است.
  30. هر نوع استفاده غیرمجاز از شئون یا موقعیت شغلی و امكانات و اموال دولتی(از مصادیق تخلفات اداری):اگر كارمند دولت از امكانات و وسایل و اموال دولتی كه برحسب وظیفه در اختیار اوست و یا از موقعیت شغلی خود استفاده غیرمجاز نماید ( یعنی غیر از مواردی كه قوانین و مقررات مشخص نموده است)
  31. جعل یا مخدوش نمودن و دست بردن در اسناد و اوراق رسمی یا دولتی(از مصادیق تخلفات اداری):جعل مادی به معنی قلب حقیقت به‌وسیله یك عمل مادی در نوشته‌های رسمی یا عادی دولتی جعل مفادی به معنی قلب حقیقت در مضمون و ماهیت یك عمل حقوقی بدون اینكه با عمل مادی همراه باشد. هم‌چنین هرگونه تغییر یا درج نوشته‌ای خلاف واقع در اسناد و اوراق رسمی مشمول دست بردن در اوراق و اسناد است.
  32. غیبت غیرموجه به‌صورت متوالی یا متناوب(از مصادیق تخلفات اداری):عدم حضور در محل خدمت بدون داشتن مجوز و یا دلیل سند موجه به‌صورت منقطع و یا متوالی تخلف محسوب می‌گردد.
  33. سوءاستفاده از مقام و یا موقعیت اداری(از مصادیق تخلفات اداری):هرگونه سوءاستفاده از مقام و موقعیت اداری كارمند دولت كه موجبات تضییع حقوق معنوی یا مادی دولت یا سایر اشخاص را فراهم نماید تخلف محسوب می‌گردد.
  34. توقیف، اختفاء، بازرسی یا باز کردن پاکت‌ها و محمولات پستی یا معدوم كردن آن‌ها و استراق سمع بدون مجوز قانونی(از مصادیق تخلفات اداری):توقیف، مخفی كردن، بازنمودن، بررسی كردن، معدوم یا امحا كردن پاکت‌های پستی توسط كارمندان دولت تخلف محسوب می‌گردد. هم‌چنین هر نوع استراق سمع بدون كسب مجوز كتبی از مقامات صلاحیت‌دار توسط كارمند دولت از مصادیق تخلف فوق است.
  35. كارشكنی و شایعه‌پراکنی، وادار ساختن یا تحریك دیگران به كارشكنی یا کم‌کاری و ایراد خسارت به اموال دولتی و اعمال فشارهای فردی برای تحصیل مقاصد غیرقانونی(از مصادیق تخلفات اداری):ارتكاب هرگونه اعمال، رفتار و حركات توسط كارمند دولت به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم كه موجبات كارشكنی، شایعه‌پراکنی و تحریك دیگران به كارشكنی و کم‌کاری در وظایف اداری را فراهم نماید تخلف محسوب می‌شود. هم‌چنین هرگونه اعمالی كه موجبات بروز خسارت به اموال دولتی برای تحصیل مقاصد غیرقانونی را فراهم كند به‌عنوان تخلف قلمداد می‌گردد.
  36. شركت در تحصن، اعتصاب و تظاهرات غیرقانونی یا تحریك به برپائی تحصن، اعتصاب و تظاهرات غیرقانونی و اعمال فشارهای گروهی برای تحصیل مقاصد غیرقانونی(از مصادیق تخلفات اداری):شركت در تحصن، اعتصاب و تظاهرات غیرقانونی تخلف محسوب می‌شود. شرط وقوع تخلف در اینجا وجود شخص یا اشخاص دیگر و هم‌چنین داشتن علم و اطلاع از موضوع و انجام عملیات اجرائی است. هم‌چنین تحریك به برپائی تحصن و اعتصاب و تظاهرات غیرقانونی و اعمال فشارهای گروهی برای تحصیل مقاصد غیرقانونی از مصادیق تخلف محسوب می‌شود.
  37. عضویت دریکی از فرقه‌های ضاله كه ازنظر اسلام مردود شناخته‌شده‌اند(از مصادیق تخلفات اداری):اگر مستخدم دولت دریکی از فرقه‌های ضاله كه از نظر اسلام مردود شناخته شده‌اند عضویت داشته باشد متخلف محسوب می‌شود. با توجه به بكار بردن واژه ” عضویت ” به نظر می‌رسد كه طرفداران و فعالیت به نفع یكی از فرقه‌های ضاله از شمول این بند خارج است.
  38. عضویت در سازمان‌هایی كه مرامنامه یا اساس‌نامه آن‌ها مبتنی بر نفی ادیان الهی است یا طرفداری و فعالت به نفع آن‌ها(از مصادیق تخلفات اداری):این بند نه‌تنها عضویت در این نوع سازمان‌ها را تخلف دانسته بلكه طرفداری و فعالیت به نفع آن‌ها را نیز تخلف اداری محسوب كرده است. در اینجا صرف فعالیت تخلف است ولو اینكه فعالیت چندان هم مؤثر نباشد.
  39. عضویت در گروه‌های محارب یا طرفداری و فعالیت به نفع آن‌ها(از مصادیق تخلفات اداری):محاربه عبارت است از اختلال در امنیت عمومی به‌وسیله اسلحه. طبق تبصره یك ماده 183 قانون مجازات اسلامی كسی كه به روی مردم سلاح بكشد ولی در اثر ناتوانی موجب هراس فردی نشود محارب نیست.