معلمِ حقیقی دوران ما

معلمِ حقیقی دوران ما

پاراف معلمِ حقیقی دوران ما : استاد شهید مرتضی مطهری، به معنای حقیقی کلمه، یک «معلم» بود. او هم در حوزه درس خوانده بود و هم در دانشگاه و بخوبی توانسته بود پلی میان این عرصه باشد. با اینکه مجالس وعظ و خطابه‌اش، مملو از معانی بلند بود اما آن مفاهیم را تا جایی ساده می‌کرد که قابل درک برای همه مردم باشد. این نکته را می‌توان در میان سطور کتاب‌هایش نیز شاهد بود که با وجود مفاهیم عمیق، همه‌فهم بیان شده‌اند. افزون بر این، اگرچه بر ادبیات کلاسیک اشراف داشت اما مباحث خود را به زبان روز مطرح می‌کرد که نمونه آن را می‌توان در «حماسه حسینی» شاهد بود. حتی در شرحی که بر «اصول فلسفه و روش رئالیسم» علامه طباطبایی نوشت، فلسفه را هم به شکل قابل فهم درآورد.

فعالیت فرهنگی و اجتماعی ایشان، از حدود سال ۱۳۳۷ آغاز شد که من هم با نام آن بزرگوار آشنا شدم. زمانی که صبح‌ها، پس از برنامه سخنرانی مرحوم حسینعلی راشد، یک ساعت سخنرانی در رادیو داشت که البته حکومت وقت، ادامه آن را تاب نیاورد. سپس به تهران که آمدم، در سال‌های دانشجویی، مسئول انجمن اسلامی دانشسرای عالی شدم و با این واسطه، ایشان برای ما، کلاس اخلاق اسلامی – در منزل خود – برپا می‌کرد. به این سبب، شخصاً ارتباطم افزایش پیدا کرد. البته اگرچه هیچ‌گاه در دانشگاه، مستقیم شاگرد استاد نبودم اما چون در شرکت سهامی انتشار فعالیت می‌کردم و ایشان هم از سهامداران آنجا بود و آثار خود چون «خدمات متقابل اسلام و ایران» و «سیری در نهج‌البلاغه» را در آنجا منتشر می‌کرد، در خدمت ایشان بودم.

حسینیه ارشاد، در حدود سال ۱۳۴۵ با ایشان شروع شد. حتی در زمانی که ساختمان آنجا در حال ساخت بود نیز جلسات خود را در زمین پشت حسینیه ارشاد برقرار می‌کرد. با این حال، در پی کسی بود که جوانان را جذب دین کند، از دکتر شریعتی خواست تا در آنجا حضور یابد که – با وجود اختلافاتی که ایجاد شد – تا تعطیلی حسینیه ارشاد در سال ۱۳۵۲، این همراهی ادامه داشت.

ایشان در سال‌های پیش از انقلاب شیفته روش و منش امام خمینی(ره) بود و البته درک سیاسی خوبی از فضا داشت. به دنبال عقلانیت در انقلاب بود و طرفدار حرکت سازنده بود نه مخرب.

در ماه‌های آخر که برای دیدار امام به پاریس رفت، طبق درخواست رهبر فقید انقلاب، به همراه مهندس بازرگان – اما جداگانه – فهرستی از اسامی پیشنهادی برای دولت موقت، تقدیم ایشان کرد. شهید مطهری که مدیر کمیته استقبال از امام(ره) برای ورود به ایران بود، تا روز آخر از مشاوران اصلی ایشان بود. ناگفته نماند این استاد گرانقدر اگرچه تنها کمتر از چهار ماه پس از پیروزی، انقلاب را تنها گذاشت اما در همان مدت بسیار کوتاه، نقش پیش‌برنده‌ای برای اهداف والای انقلاب برعهده داشت.

محمدمهدی جعفری / استاد بازنشسته دانشگاه شیراز