آشنایی با مهم‌ترین جرایم و مجازات های انتخاباتی

آشنایی با مهم‌ترین جرایم و مجازات های انتخاباتی

پاراف آشنایی با مهم‌ترین جرایم و مجازات های انتخاباتی : آیا میدانید استفاده از هرگونه پلاکارد، پوستر، دیوارنویسی و کاروان‌های تبلیغاتی و استفاده از بلندگوهای سیار در خارج از محیط سخنرانی، خریب و توهین و هتک حیثیت داوطلبان دیگر، کم و زیاد کردن آرا و تعرفه‌ها، تقلب در رأی‌گیری و شمارش آرا، تقلب و تزویر، انتشار اعلام نظر شخصیت‌ها در تأیید نامزدها با ذکر عنوان یا مسئولیت یا بدون مدرک کتبی، نظرسنجی و نظرسازی‌های صوری و ساختگی چه مجازات هایی دارد!؟ آیا می دانستید مجازات استفاده از اموال دولتی برای تبلیغ منجر به شلاق و پرداخت خسارت می شود!

پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران تاکنون انتخابات متعددی برای مجلس شورای اسلامی، ریاست جمهوری، مجلس خبرگان رهبری، شوراهای اسلامی شهر و روستا، رفراندوم بازنگری قانون اساسی در سال 1368 و رفراندوم انتخابات نظام سیاسی در فروردین 1358 برگزار شده که نشان می‌دهد مراجعه به آرای مردم از اهمیت زیادی برخوردار بوده است. به همین خاطر شناخت از نمایندگان و شیوه انتخاب آنان توسط مردم خیلی مهم است. در قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی و اصلاحات آن (7/9/1378) و مصوبات مجمع تشخیص مصلحت نظام و نظریات شورای نگهبان درخصوص نحوه انتخاب شوندگان و شرایط انتخاب‌کنندگان موارد بسیار مهمی را مورد بررسی قرار داده‌اند که همگی بیانگر اهمیت آرای مردم و صیانت از آن است.

جرایم و مجازات‌های انتخاباتی

در قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مواردی به‌عنوان جرایم انتخاباتی مرتبط با تبلیغات کاندیداها پیش‌بینی شده است. طبق ماده 57 این قانون استفاده از هرگونه پلاکارد، پوستر، دیوارنویسی و کاروان‌های تبلیغاتی و استفاده از بلندگوهای سیار در خارج از محیط سخنرانی و امثال آن دارای 30 روز حبس یا جزای نقدی است. طبق ماده 61 و 598 قانون مجازات اسلامی نیز استفاده از اموال دولتی برای تبلیغ منجر به شلاق و پرداخت خسارت می شود و درخصوص تخریب و توهین و هتک حیثیت داوطلبان دیگر در قالب پخش شب نامه، سخنرانی، ارسال پیامک، راه‌اندازی کارناوال تبلیغاتی و هدایت عوام به سمت کاندیدای خاص وفق مواد 65، 69 و 697 قانون مجازات اسلامی جرم محسوب شده و مجازات آن شلاق و حبس است. خرید و فروش رأی، رأی گرفتن با شناسنامه کسی که حضور ندارد، تهدید یا تطمیع در امر انتخابات، رأی دادن با شناسنامه جعلی، رأی دادن با شناسنامه دیگری، رأی دادن بیش از یکبار، توصیه به نوشتن اسم کاندیدای معین در ورقه توسط افراد متفرقه در محل اخذ رأی، اخلال در امر انتخابات برابر مواد 75 و 66 قانون انتخابات تا سه ماه حبس یا پنج میلیون ریال جزای نقدی و 8 سال محرومیت از عضویت در هیأت اجرایی، نظارت و شعب اخذ رأی می‌شود. حضور افراد غیرمسئول تحت هر عنوان در شعب اخذ رأی طبق تبصره ماده 55 و ماده 75 قانون انتخابات باعث اخراج فوری از محل شعبه و تا سه ماه حبس و یک میلیون ریال جزای نقدی می‌شود.

مجازات جرم الصاق و نصب هرگونه اعلامیه، عکس، پوستر و بنر و پارچه تبلیغاتی ممنوع بوده و برابر ماده 61 و 82 قانون انتخابات تا دو میلیون ریال جزای نقدی و امحای موارد توسط پلیس صورت می‌گیرد. در صورت انتشار آگهی یا مطالبی علیه نامزدهای انتخاباتی در مطبوعات و نشریات برخلاف واقع که دال بر انصراف گروه یا اشخاصی از نامزدهای معین باشد طبق ماده 66 و 83 قانون انتخابات علاوه بر حق پاسخگویی نامزدها و مجازات مطبوعاتی تا 5 میلیون ریال جزای نقدی است.

چنانچه در کم و زیاد کردن آرا و تعرفه‌ها، تقلب در رأی‌گیری و شمارش آرا، تقلب و تزویر در اوراق تعرفه یا برگ رأی صورتجلسات، توصیه به نوشتن اسم کاندیدای معین در ورقه‌ای از طرف اعضای شعبه اخذ رأی و ناظران و بازرسان، تغییر و تبدیل یا جعل یا ربودن یا معدوم کردن اوراق و اسناد انتخاباتی از قبیل تعرفه و برگ رأی و صورتجلسات و تلکس و تلگرام‌ها، باز کردن یا شکستن قفل محل نگهداری و لاک و مهر صندوق‌های رأی بدون مجوز قانونی، انجام دادن یا انجام ندادن هرگونه عملی که باعث مخدوش شدن رأی مردم از ناحیه اعضای شعبه اخذ رأی باشد از قبیل خودداری از ممهور کردن برگه یا تعرفه یا انتقال صندوق اخذ رأی به غیر از محل آگهی شده برابر ماده 76 قانون انتخابات، مجازات از 6 ماه تا دو سال حبس یا سه میلیون تا 15 میلیون ریال جزای نقدی و حسب مورد انفصال از خدمات دولتی از 6 ماه تا دو سال و 12 سال محرومیت از عضویت در هیأت‌های اجرایی و شعب اخذ رأی در انتظار متخلفان خواهد بود.
ایجاد رعب و وحشت برای رأی دهندگان یا اعضای شعب ثبت‌نام و اخذ رأی یا استفاده از اسلحه در امر انتخابات وفق تبصره ماده 57 و ماده 77 قانون انتخابات و ماده 617 قانون مجازات اسلامی اگر تهدیدکننده محارب نباشد به 6 ماه تا دو سال حبس و 74 ضربه شلاق محکوم می‌شود.

درخصوص تشکیل ستاد تبلیغات انتخاباتی بدون اعلام نشانی محل ستاد و نام مسئول آن به فرمانداری طبق تبصره 2 ماده 63 و ماده 84 قانون انتخابات تا دو میلیون ریال جزای نقدی محکومیت دارد. تبلیغ علیه داوطلبان دیگر توسط کاندیداها یا طرفداران آنها برابر ماده 65 قانون انتخابات و مواد 523 و 698 قانون مجازات اسلامی دارای مجازات حبس و شلاق است.

انتشار اعلام نظر شخصیت‌ها در تأیید نامزدها با ذکر عنوان یا مسئولیت یا بدون مدرک کتبی از ناحیه شخصیت مذکور به هیأت اجرایی طبق تبصره ماده 57 و ماده 80 قانون انتخابات تا یک میلیون ریال جزای نقدی محکومیت دارد. مجازات معدوم، مخدوش و پاره کردن آگهی‌های تبلیغاتی نامزدهای انتخاباتی که در محل‌های مجاز الصاق شده باشد در زمان انتخابات وفق ماده 58 و 80 قانون انتخابات تا یک میلیون ریال جزای نقدی است.

تحریم انتخابات یا زیر سؤال بردن صحت انتخابات یا زیر سؤال بردن صلاحیت داوطلبان از طریق پخش شب نامه، بیانیه و… مصداق نشر اکاذیب و تشویش اذهان عمومی بوده و طبق ماده 698 قانون مجازات اسلامی فرد مرتکب به حبس و شلاق محکوم می‌شود. شایعه پراکنی علیه داوطلبان رقیب همراه جعل سند و مدرک طبق ماده 523 و 698 قانون مجازات اسلامی باعث مجازات حبس و شلاق می‌شود.

نظرسنجی و نظرسازی‌های صوری و ساختگی به منظور تخریب داوطلب دیگر که باعث نشر اکاذیب و تشویش اذهان عمومی شده برابر ماده 698 قانون مجازات اسلامی حبس و شلاق دارد. تخریب و توهین و تبلیغ علیه دولت، نظام، مسئولان و ارگان‌ها طبق مواد 609، 697 و 698 قانون مجازات اسلامی تا 74 ضربه شلاق و دو سال حبس در پی دارد.

فرمانداران و بخشداران طبق ماده 53 آیین‌نامه اجرایی قانون انتخابات موظفند از طریق نیروی انتظامی، شهرداری و سایر مراجع محلی نسبت به امحای آثار تبلیغی که در محل‌های ممنوع نصب شده‌اند اقدام کنند.

محمدعلی عابدینی / کارشناس ارشد حقوق عمومی