راهکارهایی برای مدیریت بر خود و نحوه پرورش مسئولیت پذیری

راهکارهایی برای مدیریت بر خود و نحوه پرورش مسئولیت پذیری

پاراف راهکارهایی برای مدیریت بر خود و نحوه پرورش مسئولیت پذیری : قطعا شما هم در زندگی خود با افراد مسئولیت‌گریز مواجه شده‌اید. اما به راستی شما خود، چقدر مسئولیت‌پذیرید؟ تعریف‌تان از مسئولیت چیست؟ آیا سعی می‌کنید به تمامی تعهدات خود عمل کنید یا آنکه به نیمه راه نرسیده یا از همان ابتدا سلب مسئولیت می‌کنید؟برای پذیرش یا عدم پذیرش مسئولیت چه اصولی را رعایت می‌کنید؟ تا به امروز چقدر در انجام تعهدات و مسئولیت‌هایتان موفق بوده‌اید؟ برای موفقیت بیشتر در مسئولیت‌پذیری چه تدابیری اندیشیده‌اید؟

مسئولیت‌پذیری یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شخصیتی هر فردی است که در موفقیت او نیز نقش بسزایی دارد. مسئولیت‌پذیری یک الزام و تعهد درونی برای انجام مطلوب همه فعالیت‌هایی است که فرد آنها را بر عهده می‌گیرد.

متاسفانه کم ندیده و نشنیده‌ایم از زنان و مردان و دختران و پسرانی که مسئولیت‌گریزند و با توسل به هزاران ترفند متفاوت تلاش می‌کنند از پذیرش تعهد فرار کنند. بی‌تردید مسئولیت‌پذیری عامل مهمی در تسریع روند پیشرفت‌های فردی، خانوادگی، اجتماعی و روابط بین فردی است؛ چرا که بر اعتبار اجتماعی شخص، میزان علاقه و اعتماد دیگران به او می‌افزاید و باعث ایجاد احساس ارزشمندی و عزت نفس بسیار می‌شود.

بی‌گمان شما نیز با ما هم عقیده‌اید که زندگی با فردی وظیفه‌شناس و مسئولیت‌پذیر بسیار لذت بخش‌تر از زندگی با فردی بی‌مسئولیت است. مسئولیت‌پذیری معنا و مفهوم قراردادی، اخلاقی و تربیتی دارد که هر زمانی نیز قابل آموزش و فراگرفتن است؛ اگر چه ممکن است شما به خاطر از دست دادن زمان مفید یادگیری این ویژگی در دوران کودکی و نوجوانی، هم‌اکنون نیازمند زمان بیشتری برای تمرین و آموختن باشید اما مهم این است که اگر بخواهید می‌توانید مسئولیت‌پذیری را یاد بگیرید. فقط باید بخواهید!

تعریف مشخصی داشته باشید

مسئولیت‌پذیری چیزی نیست جز توانایی پذیرش، پاسخگویی و به عهده گرفتن فعالیتی که از کسی درخواست می‌شود و آن شخص حق دارد انجام آن کار محول شده را بپذیرد یا رد کند. زمانی که فردی قصد دارد مسئولیتی را بپذیرد، باید کاملا برای خود مشخص کند که موضوع درخواست چیست و در برابر پذیرش آن چه چیزی به دست می‌آورد یا در صورت نپذیرفتن آن چه چیزی را از دست خواهد داد. در واقع مسئولیت‌پذیری یک انتخاب کاملا آگاهانه است.

دل به دریا بزنید

مسئولیت‌پذیری و احساس مسئولیت زمانی به وجود می‌آید که فرد مسئولیتی را که به وی محول شده را بر عهده بگیرد. به خاطر داشته باشید تا نخواهید و تلاش نکنید هرگز نمی‌توانید فرد مسئولیت‌پذیری شوید. با امروز و فردا کردن راه به جایی نخواهید برد، بی‌هیچ واهمه‌ای و با اعتماد به خود و اتکا به توانایی‌هایتان برای تجربه پیشامدهای جدید در زندگی‌تان و پرورش بعد جدیدی از وجودتان گام ‌بردارید. ظرفیت شخصیت شما چیزی بیش از آن است که می‌بینید، به خود و شایستگی‌های وجودتان ایمان داشته باشید، آنها را بپذیرید و برای شکوفایی‌شان از هیچ تلاشی دریغ نکنید.

یادتان باشد هرگز از اشتباه کردن نهراسید، شما هم چون دیگران ممکن‌الخطا هستید و در مسیر جدیدتان نیازمند تجربه هستید و چه بسا تا زمانی که نابلد راه هستید اشتباه کردن شما حتمی است! به‌جای مایوس شدن به خودتان قول دهید از این پس، از منظری دیگر به اشتباهتان بنگرید، اگر دیدگاه‌تان را تغییر دهید، عملکردتان نیز متفاوت خواهد بود. به‌جای سرزنش خود یا احساس ناامیدی سعی کنید از اشتباهات خود درس بگیرید، نقایص و ضعف‌های خود را بشناسید و برای ترمیم آنها کاری کنید. بی‌تردید به این طریق می‌توانید عملکرد بهتری از آنچه که انجام می‌دهید به دست آورید.

مهارت تصمیم‌گیری را تقویت کنید

برخی مسئولیت‌پذیری و مسئول بودن را به معنای پیروی کورکورانه و تقلید بی‌چون و چرا از دیگران معنا می‌کنند، این درحالی است که هر فردی با دیگری متفاوت است و سبک زندگی متفاوت از دیگری دارد و دقیقا به همین دلیل است که هرگز نمی‌توان با ارائه نسخه واحدی برای همگان، مسئولیت‌پذیری را ایجاد کرد. مسئولیت‌پذیری نیازمند مولفه مهمی به نام تصمیم‌گیری است. تردید و دودلی، مردد بودن، بلاتکلیفی و بی‌تصمیم بودن راهی برای بی‌مسئولیت بودن است. توانایی اخذ تصمیم درست و مهارت حل مساله، برای تکامل حس قدرت و کنترل کردن شرایط زندگی لازم و ضروری است.

مدیریت بر خود

کنترل فردی و مدیریت بر خود از جمله عادت‌های مثبتی است که می‌تواند زندگی هر فردی را تحت‌تاثیر قرار دهد، به نوعی که یک زندگی بی‌برنامه و سرشار از افسوس و ندامت را به یک زندگی مفید توام با برنامه‌ریزی دقیق تبدیل کند و انسان را در مسیر برآورده شدن آرزوهای معقول قرار دهد. اما باید اشاره کرد که انضباط فردی تنها یک خصلت ژنتیک نیست، بلکه بعضی آن را به ارث می‌برند و عده‌ای دیگر آن را با ممارست و کوشش به دست می‌آورند.

ما می‌توانیم بیاموزیم که خواسته‌ها و امیال خود را کنترل یا حتی بالاتر از کنترل، مدیریت کنیم. باید دید چگونه می‌توان با عزم و اراده، انضباط فردی را در خود تقویت کرد؟

با تمرین، انضباط فردی را تقویت کنید

پژوهش‌ها نشان داده هر چقدر برای نهادینه‌کردن انضباط فردی تلاش بیشتری بکنید، این خصلت در شما قوی‌تر می‌شود. تلاش در محدوده یک کار خاص (مثلا خود را وادار کنید که روی برنامه یا پروژه خاصی هر روز و به مدت معین کار کنید) می‌تواند انضباط فردی را به‌طور کل در وجود شما نهادینه کند، به‌طوری که قادر خواهید شد به وسوسه فریبنده یا حرکتی که برایتان مفید نیست، نه بگویید.

بیش از اندازه تمرین نکنید

تمرین‌های بیش از حد و بدون برنامه هرروزه نه تنها سبب تقویت نمی‌شود بلکه به نوعی سبب ضعف هم می‌شود.

از کمال‌گرایی پرهیز کنید

شاید شما هم از آن دسته افرادی باشید که مایلند هر کاری را به بهترین وجه ممکن انجام دهند. این خصلت خوبی است اما مراقب باشید که این خواسته سبب نشود که بیش از حد از خود کار بکشید زیرا با این‌کار انرژی‌تان را از دست می‌دهید و این حالت سبب کاهش رضایت و البته میزان فعالیت‌تان می‌شود. به‌خاطر داشته باشید که استفاده از انضباط فردی به تنهایی میزان قند جسم شما را پایین می‌آورد. افراد کمال‌گرا حس می‌کنند که باید تمام نیروی خود را برای کنترل همه کارها به‌کار ببرند. احساس الزام کنترل همه‌چیز (مانند آنچه دیگران توصیه یا فکر می‌کنند) و همه ابعاد کار‌ها که حقیقتا نیازی به آن نیست، به نوعی هدر دادن عزم راسخ و تصمیم جدی است؛ نیرویی که شما باید آن را برای کارهای واقعا ضروری صرف کنید.

کمال‌گرایی سبب می‌شود که فرد خیلی زود دچار خستگی و دلزدگی شود و با کوچک‌ترین اشتباه یا مشکل دست از تلاش و کوشش بردارد. بنابراین به خود یادآوری کنید که شما یک انسان هستید و انسان می‌تواند اشتباه کند.

به‌خود یادآوری کنید که چه کسی هستید

هنگامی که احساس ضعف می‌کنید در دام مسائل زمان حال گرفتار می‌شوید(بعضی اوقات در زمان حال زندگی کردن چندان هم خوب نیست) و آینده را فراموش می‌کنید. آنگاه تصمیم می‌گیرید تسلیم وسوسه رها کردن یا نیمه‌تمام گذاشتن کار شوید.

اما تحقیقات نشان می‌دهد که در چنین شرایطی اگر به‌خود یادآوری کنید که کی هستید و هدفتان چیست، مانند یک شوک احساس انضباط فردی و مدیریت بر خود را در شما زنده می‌کند. این‌کار انسان را هوشیار می‌کند و چشم‌انداز درخشان آینده را که ضعیف و کم‌اهمیت شده، دوباره اهمیت می‌بخشد.

آنچه می‌گویید و نحوه بیان آن را کنترل کنید

آنچه می‌گویید کنترل کنید.به کلماتی که از دهان شما خارج می‌گردد، مدیریت کنی.این حقیقتی شناخته شده است که گوش کردن بیش‌ از سخن گفتن، منفعت دارد. همچنین به خاطر داشته باشید که سخن گفتن در میان کلام دیگران بی‌ادبانه است. بنابراین باید تصمیم بگیرید چه زمانی بهتر است ساکت باشید و گوش کنید و چه زمانی بر نقطه‌ نظر خود پافشاری کنید. حفظ تعادل،کلید یک محاوره روان است، اما اگر رعایت این‌کار برایتان دشوار است، ساکت بمانید.

کار دشوار را در ابتدا انجام دهید

همواره کار دشوار را در ابتدا باید انجام داد و این‌کار نیاز به خود‌انضباطی دارد ولی بسیار آسان است. شکست می‌گوید: آن کار را بعدا انجام بده و اکنون مشغول کاری شو که جالب‌تر و لذت‌بخش‌تر باشد‌. اما موفقیت می‌گوید: الان انجامش بده و وقتی تمامش کردی، احساس رضایت می‌کنی.احتمالا این نیز یکی از مشخصه‌های افراد موفق است که ابتدا کار دشوار را انجام می‌دهند. اگر فقط یک نکته و اندرز بخواهید بگیرید، همین است. این کار پاداش بسیار فراوانی دارد و باعث کاهش استرس، افزایش احترام، موفقیت بشر، خود مدیریتی و خود کنترلی و در نهایت خوش اقبالی می‌گردد.

به خودتان پاداش دهید

پس‌از آنکه کار دشوار را به پایان رسانیدید به خودتان پاداشی بدهید که انتظار آن‌را داشته باشید. اکثر ما در زمان کودکی و برای خوردن دارویی تلخ، قول شیرینی را از والدین خود گرفته‌ایم. همین کار را برای خودتان انجام دهید. این‌کار محرکی برای به اتمام رساندن آن‌‌کار دشوار و ادامه کار است (البته پس‌از گرفتن پاداش).

با وسوسه‌ها مقابله کنید

تعلل یعنی به تاخیر انداختن کاری که باید انجام گیرد.هیچ فرد موفقی نبوده‌است که تعلل در کار خود نشان داده باشد. تعلل و موفقیت محال است که با هم باشند. چهار کلمه «همین الان انجام بده» دارای نیروی خود انگیزشی عظیمی است. این ضرب‌المثل را به خاطر داشته باشید، کار امروز را به فردا میفکن.آرمان.