پزشکان

حق و حقوق بیماران در مقابل مسئولیت پزشکان

پاراف حق و حقوق بیماران در مقابل مسئولیت پزشکان : مسئولیت پزشکی به معنای پاسخگو بودن پزشک در قبال خساراتی است که به بیمار طی مراحل درمان وارد می‌شود و این خسارات، ناشی از انجام وظایف پزشکی است.

سعید شکاری‌نمین، وکیل دادگستری و کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی با بیان اینکه پزشک در صورتی مقصر است که مرتکب قصور و تقصیر شده باشد، اظهار کرد: به عبارت دیگر، پایه و اساس مسئولیت کیفری در جرایم پزشکی، ارتکاب قصور و تقصیر است.

وی ادامه داد: قصور عبارت از این است که شخص نسبت به موضوعی جاهل یا اینکه دچار جهل مرکب شده باشد؛ یعنی فکر کند مطلبی را می‌داند، در صورتی که آن مطلب را در واقع نمی‌داند.

تقصیرکار شخصی است که می‌داند از موضوعی بی‌اطلاع است؛ اما عمدا و بدون تلاش در جهت کسب اطلاع، عمل می‌کند.

مطابق تبصره ذیل ماده ۱۴۵ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲، تقصیر اعم از بی‌احتیاطی و بی‌مبالاتی است. مسامحه، غفلت، عدم مهارت و عدم رعایت نظامات و مانند آنها از مصادیق تقصیر محسوب می‌شود.

وی بیان کرد: بی مبالاتی عبارت از آن است که پزشک احتمال ورود ضرر را از عمل و اقدام خود می دهد اما به این احتمال توجهی نمی‌کند و در نهایت باعث ضرر و خسارت جانی می‌شود؛ مانند آنکه پزشک، دستور تزریق دارویی را به بیمار می‌دهد که به آن حساسیت دارد و در نهایت، بیمار پس از تزریق دارو به دلیل شوک فوت می کند یا دچار آسیب مغزی می شود.

این کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی در تعریف بی احتیاطی اظهار کرد: بی‌احتیاطی، آن گونه عملی است که پزشک اساسا طبق ضوابط و مقررات نباید آن را انجام می‌داد. در این اقدام نیز رگه‌هایی از سهل‌انگاری و کوتاهی وجود دارد. این در حالی است که دامنه بی‌احتیاطی، وسیع‌تر و نامعین تر از بی مبالاتی است. هر فعل مثبت زایدی که آثار منفی از خود به جا بگذارد، نوعی بی‌احتیاطی تلقی می‌شود.

وی با بیان اینکه عدم مهارت به معنای عدم تبحر و نداشتن کارایی علمی، عملی، فنی و تجربی پزشک در انجام امور است که منتهی به نتیجه منفی شود، اظهار کرد: برخوردار نبودن از سرعت لازم در تشخیص بیماری و نوع درمان در مواقع اورژانسی توسط پزشک و نداشتن کنترل و عکس‌العمل مناسب حین انجام عمل جراحی، وقتی که پزشک با شرایط و وضعیت خاص و غیر منتظره‌ای روبه‌رو می‌شود، از مصادیق عدم مهارت است.

رعایت نکردن نظامات دولتی بیشتر جنبه انضباطی و انتظامی دارد؛ اما قانونگذار این موضوع را از مصادیق خطای جزایی جرم‌انگاری کرده است. تأسیس موسسه پزشکی بدون اخذ پروانه یا صدور گواهی خلاف واقع از مصادیق عدم رعایت نظامات دولتی است.

وی ادامه داد: مطابق ماده۴۹۵ قانون مجازات اسلامی، یکی از مصادیق تقصیر،«عمل مخالف موازین و مقررات فنی» ذکر شده است. به عبارتی هرگاه پزشک بر اساس مطالب مذکور در کتب مرجع پزشکی، موازین، مقررات، نظامات پزشکی و علوم روز عمل نکند، مرتکب تقصیر شده است.

همچنین به‌کار بردن روش‌های جدید درمانی الزاماً باید با اطلاع و اخذ رضایت‌نامه از بیمار به عمل آید؛ در غیر این صورت، اگر بیمار در وضعیت پرمخاطره قرار گیرد، پزشک مقصر است. ترک وظیفه قانونی از سوی پزشک، طبق ماده ۲۹۵ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ از مصادیق تقصیر و موجب ضمان پزشک است.این حقوقدان درباره مسئولیت پزشک در اخذ رضایت‌نامه نیز گفت: نخستین شرط لازم برای برقراری قرارداد درمان، اخذ رضایت‌نامه از بیمار به منظور معالجه توسط پزشک است. در واقع، رضایت‌نامه ملاک شروع روند درمان است.

اقدامات پزشک بدون اخذ رضایت‌نامه، فاقد وجاهت قانونی و شرعی است و به منزله صدمه بدنی عمدی به بیمار محسوب می‌شود و در صورت شکایت، پزشک تحت تعقیب کیفری قرار می‌گیرد. وی همچنین بیان کرد: مطابق بند «ج» ماده ۱۵۸ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲، «هر نوع عمل جراحی یا طبی مشروع که با رضایت شخص یا اولیا یا سرپرستان یا نمایندگان قانونی وی و رعایت موازین فنی و علمی و نظامات دولتی انجام می‌شود قابل مجازات نیست. در موارد فوری اخذ رضایت ضروری نیست.»

شکاری‌نمین با بیان اینکه اخذ رضایت‌نامه از بیمار باید آگاهانه باشد، اظهار کرد: این موضوع به این معناست که پزشک پس از گوشزد کردن آگاهی‌های لازم درباره نوع بیماری و درمان و عواقب ناشی از آن، به شخص یا ولی یا سرپرست وی، اقدامات پزشکی را آغاز کند.

گرفتن رضایت‌نامه قبل از شروع درمان و اعمال جراحی، به معنای رفع مسئولیت پزشک نیست بلکه به اقدامات و اعمال پزشک و جراح مشروعیت می بخشد. مطابق ماده ۴۹۷ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲، در مواقع ضروری و اورژانسی که امکان اخذ برائت و رضایت‌نامه از بیمار و ولی عام و خاص وجود ندارد، در صورتی که پزشک طبق مقررات و اصول و موازین پزشکی اقدام کند، ضامن تلف یا صدمات وارده نیست.

لذا برای سقوط ضمان پزشک لازم است مشکل بیمار از موارد ضروری باشد که تحصیل برائت‌نامه ممکن نیست. در غیر این صورت، پزشک به صرف داشتن قصد احسان بری‌الذمه نخواهد شد. اصول و موازین پزشکی نیز به اعمالی اطلاق می‌شود که پزشک از لحظه پذیرش بیمار تا پایان معالجه باید انجام دهد و در صورت تخلف از این اصول و مقررات، بحث مسئولیت پزشک و قصور و تقصیر پزشکی مطرح می‌شود.میزان.

چگونه با اضافه دریافت پزشکان و تخلفات تعرفه‌ای برخورد کنیم؟

مسئله اضافه دریافت برخی پزشکان و تخلفات مربوط به ویزیت بیماران، یکی از شایع‌ترین مسائلی است که همواره مردم با آن دسته‌وپنجه نرم می‌کنند و گاهی از طریق شماره پیامک ۰۲۱۲۳۰۲۳۹۱۳که سامانه ارتباط با گروه سلامت روزنامه همشهری است، نیز مشاهدات خود را در میان می‌گذارند.

البته با تدبیر وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی و در راستای مبارزه با زیرمیزی برخی پزشکان و تخلفات شبیه به آن، مدتی است که سامانه تلفنی ۱۶۹۰فعال شده است. درصورت مواجه‌شدن با اضافه دریافت پزشکان در سیستم دولتی و خصوصی، می‌توانید از طریق این سامانه، تخلف را گزارش کنید.

همچنین نرخ مصوب تعرفه‌های درمانی اعم از هزینه‌های مربوط به ویزیت، بستری، عمل‌های جراحی شایع، تعرفه‌های پرتوپزشکی، تعرفه‌های آزمایشگاهی و تعرفه‌های ‌هتلینگ (اقامت) در این سامانه قابل دسترسی است و می‌توانید برای کسب اطلاع با سامانه ۱۶۹۰به‌صورت تلفنی ارتباط برقرار کنید.

بنا بر گفته مسئولان مربوط، گزارش شکایات اخذ شده پس از دریافت از سوی مرکز ملی پاسخگویی و رسیدگی به شکایات تعرفه‌های پزشکی ظرف دو روز کاری ضمن اعلام موضوع به شاکی، جهت تکمیل مستندات و تهیه گزارش نظارتی به کمیته کارشناسی ستاد استانی ارجاع می‌شود. کمیته کارشناسی حداکثر ظرف ۱۰روز کاری پرونده را تکمیل و به دادسرای انتظامی نظام پزشکی شهرستان و کمیسیون ماده ۱۱تعزیرات حکومتی ارسال می‌کند.

جلوگیری از صدور پروانه جدید به‌منظور توسعه مرکز، کاهش درجه اعتباربخشی بیمارستان، لغو قرارداد از سوی بیمه‌های پایه و تکمیلی با مراکز خصوصی، عزل رئیس بیمارستان دولتی و قطع پاداش مدیران متخلف ازجمله جرایم درنظر گرفته شده برای متخلفان زیرمیزی به شمار می‌رود.همشهری.