انتقال فرهنگیان

حق و حقوق معلمان، آنچه باید باشد و آنچه نیست!

پاراف حق و حقوق معلمان، آنچه باید باشد و آنچه نیست! : هفته معلم و روز بزرگداشت معلم نزدیک است. اینروزها معملمان و فرهنگیان نیز تیتر یک رسانه ها هستند. آنچه به وضوح قابل مشاهده است مشکلات این قشر زحمتکش از دولت است. نام معلم همواره در آیین و فرهنگ و تاریخ ما با احترام و تکریم با علم‌آموزی، آگاهی‌بخشی و گشودن در‌های علم و معرفت و بستن درهای جهل و تاریکی همراه بوده است. از این‌رو تقدیر از مقام معلم، تقدیر از علم و آگاهی و پیشرفت و آبادانی و ازبین‌بردن جهل و نادانی و جمود و عقب‌ماندگی و عوام‌گرایی است. برهمین اساس است که جامعه ما در کنار مسوولیت‌ها و انتظارات از فرهنگیان باید حقوق، منزلت و کرامت معلمان را هم به‌رسمیت بشناسد تا آنان مسوولیت‌ها و تکالیف خود را با علاقه و دلبستگی و انگیزه فراوان انجام دهند. اهتمام به حقوق معلمان در کنار تکالیف و مسوولیت آنان امری است که جای آن در نظام تعلیم‌وتربیت ما خالی است.
1- اولین حقوق معلمان در نظام تعلیم‌وتربیت تامین نیاز‌های مادی و رفاهی آنان است؛ امری که امروزه با توجه به شرایط تورمی به انگیزه و توان فرهنگیان برای ایفای مسوولیتشان لطمه زده است. این بی‌توجهی تاکنون خسارات بزرگی ازجمله افت کیفیت برنامه‌های آموزشی‌وپرورشی، ایجاد فاصله طبقات آموزشی در سطوح مدارس، تهی‌شدن مدارس دولتی از معلمان توانا و شایسته، کاهش انگیزه فارغ‌التحصیلان دانشگاهی برای استخدام در آموزش‌وپرورش و جذب نیروهای فاقدکیفیت که فقط جویای شغل هستند و ازهمه‌مهم‌تر فقدان مهارت‌ها و توانمندی‌های کافی فارغ‌التحصیلان مدارس برای ورود به دانشگاه‌ها و بازار کار و جامعه جدید را به‌دنبال داشته است. اینک زمان آن فرارسیده که با برنامه‌ها و طرح‌های زیربنایی و فوری جهشی در نظام پرداخت معلمان ایجاد شود کاری که در سال‌های آخر عمر دولت اصلاحات در آموزش‌عالی و برای استادان دانشگاه‌ها انجام شد. به نظر می‌رسید طرح نظام رتبه‌بندی معلمان می‌توانست آغازی برای این تحول باشد که متاسفانه متوقف شد و موضوع رفاه معلمان همچنان در هاله‌ای از ابهام است.
2- معلمان باید همچون سایر اقشار جامعه از حقوق، منزلت و کرامت لازم برای ایفای مسوولیت خود برخوردار باشند. این مهم برای آنان از جهاتی بیشتر حایزاهمیت است زیرا فرهنگیان نقش آگاهی‌بخشی و تعلیم‌وتربیت صحیح فرزندان جامعه را برعهده دارند آنچه باید به‌عنوان یک حقیقت تلخ به آن اعتراف کرد این است که تاکنون فقط تکالیف و انتظارات یکسویه جامعه و دولت از معلمان بوده است در شرایطی که فرهنگیان، فرهیختگان جامعه و بر اساس تحقیقات و مطالعات اولین گروه مرجع اجتماعی هستند. طی سالیان گذشته از حقوق معلمان سخنی به میان نیامده. نظام تعلیم‌وتربیت بر مدار و اندیشه معلمان استوار است. امنیت و آزادی شغلی، دارابودن استقلال و اختیار برای انجام وظایف، حفظ حرمت و منزلت آنان، برخورداری از نشاط و شادابی، شرط توفیق همگان است. بهتر آن بود آموزش‌وپرورش قبل از پرداختن به منشور اخلاقی معلمان، به منشور حقوق معلمان اهتمام ورزد.
3- حقوق معلمان ابعادی از حقوق مادی و معنوی است که شامل حقوق فردی و اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، مدنی، آزادی‌های سیاسی و اداری است.
به‌رسمیت‌شناختن حقوق معلمان مستلزم پذیرفتن تعهداتی برای دست‌اندرکاران و مسوولان آموزش‌وپرورش و مجموعه دولت است. نخستین تعهد آن خواهد بود که نگاه از بالا به پایین مسوولان و دست‌اندرکاران به معلمان تغییر یابد و نگاه تکلیف‌گرایانه به نگاه پاسخگو و مشارکت‌جویانه تبدیل شود. فرهنگیان بیش از آنچه به تکلیف و امرونهی نیازمند باشند به احترام و همراهی و مشارکت نیازمندند.
4- در شرایط فعلی علاوه بر موارد مذکور دو مهم برای تامین مطالبات فرهنگیان در اولویت است. نخست توسعه مشارکت معلمان در فرآیند تصمیم‌سازی و بهبود نظام مدیریت آموزشی‌وپرورشی کشور. نظام آموزش‌وپرورش باید این حقیقت را بپذیرد که بدون مشارکت واقعی و مداخله موثر معلمان همه تصمیمات مهم نظام آموزشی حتی اگر در قالب سند بنیادین تحول هم باشد از نظر فرهنگیان چیزی جز اسناد کتابخانه‌ای که فقط خوراک سخنرانی‌هاست، ارزش دیگری ندارد. مدیران آموزش‌وپروزش ازتجربه سال‌های گذشته باید عبرت بگیرند که تحول در آموزش‌وپرورش، در یک فرآیند مشارکت‌جویانه و با محوریت و مشارکت معلمان امکان‌پذیرخواهد بود برهمین مبنا جا دارد بدون فوت وقت مدیریت آموزش‌وپرورش نسبت به تاسیس «سازمان صنفی معلمان» اقدام عاجل کند. گرچه همه مطالبات اجتماعی معلمان را در نظام صنفی دیدن قدری خوشبینانه است اما سازمان نظام صنفی می‌تواند شروع مناسبی برای این مهم تلقی شود. گام دوم تامین حقوق مدنی است. آزادی انتقاد و نقدنظر نسبت به برنامه‌های آموزش‌وپرورش، به‌رسمیت‌شناختن فعالیت تشکل‌های صنفی و سیاسی فرهنگیان، ترویج فرهنگ گفت‌وگو و تعامل و… در شرایط فعلی از مطالبات اساسی فرهنگیان است. جا دارد محیط آموزش‌وپرورش فضایی امن برای معلمان باشد. لازم است در آموزش‌وپرورش شایسته‌سالاری، تخصص‌گرایی و درسطوح مدیریت نیروهای همسو با سیاست‌های دولت تدبیر و امید به‌کار گرفته شود و انتظارات رییس‌جمهور محترم و تعهدات او به رسمیت شناخته و سازوکارهای لازم برای تحقق مطالبات مردم در انتخابات سال92 جدی گرفته شود. بسیاری از اصلاحات برای نارسایی‌های اخلاقی و اجتماعی جامعه باید از آموزش‌وپرورش آغاز شود و اصلاح در برنامه‌های آموزش‌وپرورش به‌رسمیت‌شناختن حقوق و آزادی‌های مدنی و سیاسی و جلب مشارکت معلمان در همه عرصه‌هاست. امید است هفته معلم فرصتی باشد تا به حقوق و کرامت و منزلت معلمان اهتمام ویژه‌ای معمول شود.