1 (2)

دلایل کاهش ساعات کار کارمندان در کلان‌شهرها

پاراف  دلایل کاهش ساعات کار کارمندان در کلان‌شهرها  به نقل از تابناک : اگر از ترافیک زجرآور و آلودگی کشنده هوای برخی کلان‌شهرها بگذریم، شاید صرف تلاش برای افزایش بهره‌وری و رفاه شهروندان هم به بررسی دوباره و تجدید شیوه‌نامه ساعات کاری کارمندان  از آغاز مهرماه امسال و ‌نخستین سال تحصیلی در دوران عمر دولت یازدهم، افزایش بار ترافیکی ناشی از تردد صبحگاهی و عصرگاهی دانش‌آموزان و اولیای مدرسه، آنچنان وضعیت بغرنجی در ترافیک شهرهای بزرگ و کلانشهر‌ها به بار آورده که کمتر کسی گمان آن را می‌کرد.

این پرسش از آن روی اهمیت دارد که بدانیم بیشتر کارمندان تهرانی ـ که البته اغلب ایشان نه تهرانی، بلکه ساکن تهران هستند ـ باید روزانه چند ساعت را صرف رفت و آمد به محل کار و بازگشت به منزل کنند و البته این محاسبه برای آن دسته از کسانی است که ساکن این کلان شهر بی‌قواره نبوده و مجبورند صبح‌ها از شهرهای بزرگ و کوچک پیرامون به تهران آمده و بناچار ساعاتی بعد مجبور به بازگشت این مسیر شوند.

هم‌اکنون اگر این مؤلفه را در کنار موضوعاتی ‌چون آلودگی هوا گذاشته و خطراتی که در این رهگذار به مسافران تحمیل می‌شود بگذاریم، در نظر گرفتن شرایط خاص پایتخت و متفاوت شدن تصمیمات ‌برای این شهر و شهرهای مشابهی ‌چون اصفهان، تبریز و… ‌ـ که بخش اعظم مشکلات امروزشان حاصل کارکرد بد مسئولان است نه شهروندان ـ نه تنها تبعیض نخواهد بود، بلکه توجه دقیق به مشکلات حجم چشمگیری از هموطنان بوده و الزامی به نظر می‌رسد.

با این نگرش، کاهش ساعت کاری روزانه کارمندان در تهران و کلان‌شهرهای مشابه، به دلایل متعدد مفید ارزیابی می‌شود و البته نکات منفی همراه با آن را نیز می‌توان به گونه‌ای تدبیر کرد که نتیجه آن، رعایت مساوات در تمام کشور باشد.

از جمله رخدادهای مثبت دیگری که کاهش ساعات کار می‌تواند به همراه داشته باشد، افزایش زمان همراه بودن والدین و فرزندان است که کمترین مزایای همراه با آن، می‌تواند تقویت بنیان این نهاد مهم، افزایش نقش حمایتی اعضای خانواده از هم، افزایش رفت و آمد میان خانواده‌ها و تقویت ارتباط میان افراد جامعه و مواردی از این دست باشد.

این مؤلفه همچنین می‌تواند نقش کارآمدی در کاهش ابتلای اعضای خانواده به بیماری‌های موجود در سطح جامعه مانند اعتیاد داشته و در کنار مزایایی که به خانواده‌ها می‌رساند، در ‌‌نهایت باری از دوش دولت بردارد.

کاهش هزینه‌های جاری ادارات مانند هزینه آب، برق و… با کاهش ساعت کاری کارمندان، هرچند شاید‌ در وهله نخست کوچک به نظر برسد، ‌با توجه به شمار زیاد ادارات و نهاد‌ها قطعا عدد درشتی شده و با توجه به لزوم استفاده از وسایل سرمایشی در نیمه نخست سال و همچنین کوتاه بودن روز‌ها در نیمه دوم سال، هم می‌تواند محل خوبی برای صرفه جویی دولت در هزینه‌ها ایجاد بوده و هم از بار زیاد مصرف برق و گاز در زیرمجموعه‌های دولت بکاهد که اثر غیر مستقیم آن، کاستن از کمبود‌ها و افزایش رفاه عمومی است.

اگر کمی به گذشته برگشته و به یاد آوریم که در پی تصمیم دولت دهم مبنی بر کاهش ساعت کاری ادارات تهران، زمان در نظر گرفته شده برای صرف وعده ناهار هم حذف شده و تیغ حذف بر سرویس ادارات هم کشیده شد، بازگشت زمان کار به روال سابق بدون دایر شدن این دو حق محذوف، نمی‌تواند ارجاع به قانون لقب بگیرد.

به عبارت بهتر، مگر می‌شود بگوییم ساعات کاری به روال قانونی سابق بازگشته اما فراموش کنیم که بر اساس قانون یاد شده، باید کارمندانی که از صبح زود در محل کار حاضر شده و مجبورند تا آستانه تاریک شدن هوا در محل کار حضور داشته باشند، بدون صرف ناهار به کار خود ادامه داده و در مسیر رفت و برگشت متحمل سختی‌های فراوان شوند؟ آیا با چنین وضعیتی ـ که دست کم در یک ماه اخیر حاکم بوده ـ می‌توان ادعا کرد که قانون در حال رعایت شدن است؟

اگر ساعت کار کاهش بیابد، راهکار جبران پیامدهای آن چیست؟

آنچه از دقت به موارد گفته شده به دست می‌آید، کاهش ساعات کاری می‌تواند به عنوان بهترین ابزار تزریق آرامش به جامعه به کار گرفته شده و حتی موجب افزایش بهره‌وری نهادهای زیرمجموعه دولت شود اما همانگونه که پیشتر گفته شد، ایراداتی مانند عدول از 44 ساعت کار در هفته نیز به آن وارد است که رفع آن به سادگی مقدور نیست.

این در حالی است که در قانون جامع کار، تأمین برخی اقلام معیشت کارمندان نیز توسط قانون گذار پیش بینی شده است؛ با لحاظ کردن این نکته، مگر می‌توان گفت نباید تفاوتی میان آن کارمند که فاصله میان محل کار و منزل را در یک شهر کوچک در چند دقیقه می‌پاید با کارمندی که‌گاه بیش از سه ساعت زمان برای انجام همین امر تلف می‌کند قائل شد؟ آیا ناگزیر از پذیرش این اتفاق بوده و گردن نهادن به جبر شهرهای بزرگ رعایت انصاف است؟

در پاسخ به این پرسش می‌توان از مسئولان خواست تا فرمولی تدارک ببینند که با استفاده از آن، متوسط زمان سفر کارمندان را در شهرهای گوناگون استخراج کرد و آن را از ساعت کاری کارمندان کاست تا هم تساوی به دست آید و هم در حق کارمندان ساکن کلان‌شهر‌ها که دریافتی یکسانی با سایر کارمندان سطح کشور دارند، اجحاف نشده باشد.

این رویکرد می‌تواند با راه اندازی دوباره سرویس ادارات، تکمیل شود؛ به این صورت که هم راهکاری برای محاسبه میانگین زمان سفر کارمندان پیش روی مسئولان قرار خواهد داد و هم می‌تواند بار تزریق شده از تردد خیل کارمند با ناوگان حمل و نقل عمومی و همچنین ترافیک ناشی از تردد ایشان با خودروهای تک سرنشین را کاسته و نقش هم‌افزایی در حل گره ترافیکی شهر‌ها داشته باشد.