صبوری کردن و تدبیر و آینده نگری

صبوری کردن و تدبیر و آینده نگری

پاراف صبوری کردن و تدبیر و آینده نگری : «تدبیر و آینده نگری» از ویژگی‌های انسان‌های موفق است. این ویژگی، ضامن شفاف شدن ابهام‌های آینده است و تصمیمات آتی را رقم می‌زند. افراد دوراندیش در مقایسه با دیگران، تصویری شفاف‌تر از مسائل، رفتارها، واکنش‌ها و رویدادها دارند. آینده‌نگری تقریبا معادل لفظ تدبیر در زبان عربی است. در اصطلاح آینده نگری یعنی گسترش افق دید خود و دیدن پشت پرده مسائل و همچنین زمانی که شخص در آن است؛ یعنی در زمان حال، آینده را دیدن که نتیجه آن، چاره‌اندیشی برای رخدادهای احتمالی است. امام علی (ع) در بیان تعریف دوراندیشی می‌فرمایند: دوراندیشی، نگاه کردن به عاقبت‌های کار و مشورت کردن با خردمندان است.

اعتدال در کارها

آینده نگری نیز مانند اکثر امور از قاعده (خیرالامور اوسطها) پیروی می‌کند. مهم‌ترین ملاک در آینده نگری، اعتدال است. گاهی تامل و به قول مردم این پا و آن پا کردن، ناشی از ترس شخص از آینده است. خارج شدن از حد اعتدال، در آینده نگری آفاتی را نتیجه می‌دهد. گاهی انسان به جای ترسیم آینده خویش، اسب خیال را زین کرده و به (ناکجاآباد) می‌رود. به یقین آینده نگری با خیال بافی دو چیز متفاوت است.

به اهداف دست یابید

توجه به این نکته ضروری است که صِرف آینده نگری ارزشی ندارد، بلکه عمل به آن و یافتن راه‌حل‌های مناسب و رفع موانع و مشکلات است که آینده نگری را عینیت می‌بخشد و نتیجه آن را تضمین می‌کند. اگر آینده نگری طبق معیارهای اسلامی نباشد، پیامدهای نامناسبی را خواهد داشت، تا جایی که می‌تواند سبب هلاکت فرد باشد. انسان با استفاده از دوراندیشی از کارهایی پرهیز و کارهایی را انجام می‌دهد تا آینده بهتری برای خود فراهم سازد.

انسانی که در زندگی تدبیر و آینده نگری داشته باشد فردی مفید و پرثمر در زندگی خود و همنوعان خود می‌شود. باید بدانیم که انسانی که تدبیر و درایت و دوراندیشی را سرلوحه کار خود قرار دهد به جایی می‌رسد که جامعه و افراد درون آن نیاز مبرمی به او پیدا می‌کنند. تدبیر و تدبر برای جلوگیری از بحران‌های غیرقابل پیش‌بینی یا پیش‌بینی نشده بسیار موثر است. تدبیر، یک مهارت قابل یادگیری است و سودمندى‏ آن تقریبا از هر مهارت دیگرى بیشتر است.

تبدیل تهدید به فرصت

تدبیر ما را قادر مى‏سازد که خطرات و فرصت‏هائى را که در آینده با آنها مواجه مى‏شویم، پیش بینى کرده و بدین‌ترتیب زمان لازم براى تفکر و تصمیم‌گیرى پیش از برخورد با آنها را داشته باشیم. دانستن اینکه چگونه به آینده فکر کنیم، با توجه به سرعت تغییرات در جهان، به شکل فزاینده‌ای ضرورت یافته است. شکی نیست برای گرفتن تصمیم‌های عاقلانه درباره زندگی و کسب و کار خود باید بدانیم که دنیای ما چگونه در حال تغییر است.

تاثیر دوراندیشی در کلام معصومین (ع)

در احادیث اسلامی داریم که دوراندیشی و آینده‌نگری از نشانه‌های خردمندی است و خردمندترین انسان‌ها افرادی هستند که آینده‌نگری و عاقبت اندیشی بیشتری دارند. دوراندیشی و آینده‌نگری، از شرایط لازم و مقدمات اساسی تصمیم‌گیری معقول و منطقی است. هنگام تصمیم گرفتن درباره هر مساله‌ای، بررسی جوانب و زوایای گوناگون و پیش‌بینی پیامدهای اجتماعی آن، امری ضروری است؛ در نتیجه این بررسی‌ها تصمیمی که گرفته می‌شود سنجیده و همه‌جانبه خواهد بود.

در همین زمینه آیاتی از قرآن و احادیث درباره عاقبت‌اندیشی در کارها بیان می‌کنیم: امام باقر (ع) در این خصوص به نقل از پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند، پیامبر اکرم (ص) گفت: چون در اندیشه انجام دادن کاری برآیی، در عاقبت آن تدبر کن، تا اگر نیک است و در راه درست، به آن دست یابی، و اگر مایه گمراهی است آن را فروگذاری. امیرالمومنین (ع) می‌فرمایند: مومنان آن کسانند که آنچه را در پیش دارند بشناسند.

امیرالمومنین (ع) فرمودند: اندیشیدن در کار، پیش از اقدام کردن به آن، سبب ایمنی از لغزش‌هاست. امام صادق (ع) می‌فرمایند: مرد دیندار می‌اندیشد، به آرامش دست می‌یابد‌، و به فروتنی در خود می‌نگرد، به مقام تواضع می‌رسد و پایان کار را می‌نگرد، از پشیمانی در امان می‌ماند.

اهمیت آینده‌نگری در زندگی

دوراندیشی برای افراد ضعیف نیست. یک دلیل مهم اعتبار کم دوراندیشی این است که این توانمندی با رکود تداعی شده است. ما شخص دوراندیش را به عنوان فردی می‌شناسیم از خطر کردن می‌ترسد و زندگی را به‌طور روزمره می‌گذراند. اینکه سعی کنیم انتخاب‌های آسانی در زندگی داشته باشیم یا اینکه خود را وقف هدفی کنیم که به ما آسیب می‌رساند. دقیقا به همان اندازه بی‌احتیاطی ما را در دام تکانه‌های آنی قرار می‌دهد. افراد دوراندیش به اهداف و آرزوهای بلندمدتشان احترام بگذارند و هر وقت که لازم باشد برای دستیابی به این اهداف خطر کنند.»

دوراندیشی در تمام ابعاد زندگی

دوراندیشی به زندگی متعادل نیاز دارد. به دلایلی، افراد تمایل دارند تا دوراندیشی را با چند بعد محدود زندگی همچون کار و مسائل مالی ارتباط دهند. اما باید دانست که دوراندیشی با کل زندگی ارتباط دارد و افراد دوراندیش برای برقراری تعادل بین اهدافشان در حوزه‌های مختلف زندگی تلاش می‌کنند. برای مثال، به‌طور منظم صبح زود بیدار شدن و رفتن به محل کار حتی در روزهای تعطیل اگر به معنای غفلت کردن از خانواده و ارزش‌ها و اهداف معنوی باشد، دوراندیشی نیست.

افراد دوراندیش مسیر خودشان را در زندگی ترسیم می‌کنند. یک شخص دوراندیش آگاهانه و با هدف زندگی می‌کند. او صرفا به آنچه که در جریان زندگی پیش می‌آید واکنش نشان نمی‌دهد؛ بلکه بر طبق درک اهداف و آرزوهایش تصمیم می‌گیرد و عمل می‌کند. افراد دوراندیش زندگی سالمی دارند. تحقیقات نشان داده‌اند که افراد دوراندیش از لحاظ فیزیکی قوی‌تر هستند، به‌ویژه موقعی که تکالیفی را انجام می‌دهند که نیاز به استقامت دارد. افرادی که اهداف مناسبی در زندگی‌شان دارند سالم‌تر و شادتر هستند.

صبوری کردن، از حرف تا عمل

صبر واژه‌ای ستودنی و با ارزش است. چرا که معنایی ارزشمند دارد و برخورداری از این نعمت، راه‌های دشوار را هموار می‌سازد. صبور بودن را می‌توان یکی از راه‌های به آرامش رسیدن و دوست داشتن خویشتن نامید. افراد صبور بیش از سایرین مورد پذیرش هستند.

تحمل، به گونه‌ای فزاینده، می‌تواند خسته‌کننده باشد. آنچه مشخص است اینکه زندگی هر انسانی مملو از بالا و پائین‌ها، تلخی‌ها و شیرینی‌هایی است که نیاز به صبوری دارد و اگر صبر نباشد، احساس سرخوردگی، آزرده خاطری و ناراحتی ایجاد می‌شود. قدرت صبر و تحمل به آرامش بیشتر در زندگی منجر می‌شود. هرچند آرامش باید درون هر کسی وجود داشته باشد و این آرامش درونی است که به فرد کمک می‌کند تا قدرت تحمل بیشتری داشته باشد. چرا که طی کردن زندگی بدون صبر و تحمل ممکن نیست. وقتی تحمل شما افزایش یابد، قلب شما حتی به روی آنچه که دوست ندارید، گشوده می‌شود.

موقعیت‌های ناخوشایند ممکن است در زندگی شما زیاد باشند. مثلا زمانی که در ترافیک هستید یا برنامه ریزی سفر شما به هم خورده یا فرزند شما ناگهان مریض می‌شود، همه اینها شرایطی است که ممکن است برای هر کسی پیش بیاید و اگر این موقعیتها با صبوری همراه باشند، به شما کمک می‌کنند تا بهتر و راحت‌تر سپری شوند. مزیت دیگری که صبور بودن دارد این است که موجب می‌شود تا دیگران را بی‌گناه ببینید. مثلا تماشای عملکرد کودکان اگر با صبر همراه باشد موجب می‌شود تا هر لحظه بیشتر به این موضوع فکر کنید که کودکان چقدر بی‌گناه و معصومند.

این نوع نگرش زمانی به وجود می‌آید که مشغول تماشای اذیت‌ها و مزاحمت‌های کودکتان هستید. بهتر است اینطور فکر کنیم که با صبور بودن می‌توان زیبایی‌های بیشتری را تماشا کرد و از زندگی بهره بیشتری برد. صبور بودن یک کیفیت قلبی است که می‌تواند با تمرین کردن تولید شود.

صبر را تمرین کنید

برای تمرین هنر صبر، یک دوره زمانی در مغزتان تعیین کنید. در واقع زندگی یک کلاس درس است و دوره تحصیلی آن صبور بودن است. به هر حال بهتر است از خودتان شروع کنید تا به طور تدریجی متوجه شوید که ظرفیت شما هم برای صبوری کردن، بالاست. صبر، کیفیت خاصی دارد که موفقیت می‌تواند عاملی برای تقویت آن باشد. احتمالا تمرین صبر برای آن دسته از افرادی که صاحب فرزندی شده‌اند، راحت‌تر است. چرا که در این موقعیت، احتمالات بیشتری برای تمرین هنر صبر به وجود می‌آید.

مثلا در برابر سوالات بی‌حد و حساب یک کودک سه ساله، باید صبوری کرد و البته برای بازی‌ها و شیطنت‌های او هم همین طور. به خاطر داشته باشید که می‌توان به راحتی با یک مشکل کوچک معامله کرد. به شرط اینکه چاشنی صبر و تحمل وجود داشته باشد.

چه بسا که این سناریو بدون صبر و تحمل، به اضطرار، استرس و فریاد کشیدن‌هایی تبدیل شود که اصلا ارزش ندارد. آنچه مهم است اینکه مسائل کوچک را در زندگی با نگاه ذره بینی بررسی نکنید و سطح تحمل خود را بالا ببرید و بدانید که صبور بودن موجب تغییر نگرش شما در زندگی می‌شود. با صبوری کردن می‌توان وقایع زندگی را به سمت خوشایندی هدایت کرد.

با صبر کردن موفق خواهید شد تا موقعیت‌های ناخوشایند و تنش‌زا را از خود دور کنید. با صبور بودن، یک انسان ساخته می‌شود و شخصیت او صیقل داده می‌شود و چنین فردی در لحظه به لحظه زندگی اش، رشد و کمال یابی را در پیش رو دارد. پس تمرین کنید صبور بودن را.آرمان.