بیمه خویش فرما

آشنایی با نکات حقوقی برقراری بیمه خویش فرما

پاراف آشنایی با نکات حقوقی برقراری بیمه خویش فرما : اهتمام و نظارت بر گسترش و اجرای بیمه تأمین اجتماعی اجباری، تنها رسالت دولت‌ها نیست؛ تعمیم این حمایت بر تمام بخش های جامعه، اعم از مشمولان و غیرمشمولان بیمه‌های اجباری، هدفی است که باید توسط مسئولان امر جدی گرفته شود.

بنابراین، لازم است در کنار تقویت جایگاه بیمه‌های اجباری، زمینه لازم برای گسترش بیمه‌های اختیاری نیز، فراهم شود. با گسترش و تنوع بیمه‌های اختیاری، می‌توان تعداد بیشتری از افراد جامعه را که به دلایل مختلف نمی‌توانند از مزایای بیمه‌های اجباری برخوردار شوند، تحت پوشش و مورد حمایت قرار داد.

بیمه صاحبان حِرَف و مشاغل آزاد

خوشبختانه در قانون تأمین اجتماعی ایران، موضوع بیمه‌های اختیاری، در کنار بیمه‌های اجباری، پیش بینی شده و قانونگذار با در نظر گرفتن شرایط مختلف افراد مشمول بیمه‌های اختیاری، زمینه را برای تعمیم هر چه بیشتر این نوع از بیمه‌ها، فراهم کرده است. مطابق بند ۲ ماده ۴ قانون تأمین اجتماعی، «سازمان تأمین اجتماعی مکلف است با استفاده از مقررات عام قانون تأمین اجتماعی، صاحبان حِرَف[حرفه‌ها] و مشاغل آزاد را به صورت اختیاری در برابر تمام یا قسمتی از مزایای قانون تأمین اجتماعی، بیمه نماید.

چگونگی انجام بیمه و نرخ حق‌بیمه و همچنین، میزان مزایای مربوطه، به موجب آیین‌نامه‌ای خواهد بود که به تصویب هیئت دولت خواهد رسید.» طبق تعریف ارائه شده در پایگاه اینترنتی سازمان تأمین اجتماعی، «صاحبان حِرَف و مشاغل آزاد، به افرادی اطلاق می‌شود که برای انجام حرفه و شغل مورد نظر، با داشتن کارگر (کارفرما) یا خود به تنهایی (خویش فرما)، به استناد مجوز اشتغال صادره از سوی مراجع ذی‌صلاح یا به تشخیص سازمان تأمین اجتماعی، به کار اشتغال داشته و مشمول مقررات حمایتی خاصی نباشند.»

پوشش بیمه‌ای برای بیمه‌های خویش‌فرما

بر اساس مفاد «آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح بند «ب» و تبصره ۳ ماده ۴ قانون تأمین اجتماعی»، برای متقاضیان بیمه اختیاری یا خویش‌فرما، سه پوشش در نظر گرفته شده‌است که حسب نیاز و خواست متقاضی، امکان برقراری برخی یا همه این پوشش‌ها، وجود دارد. این سه پوشش بیمه‌ای عبارتند از:

۱- بازنشستگی

۲- فوت

۳- از کارافتادگی

طبق مقررات، بیمه شده می‌تواند با پرداخت ۱۲ درصد حداقل دستمزد تعیین شده سالانه، به عنوان حق بیمه، از مزایای بیمه بازنشستگی و فوت پس از بازنشستگی بهره‌مند شود. در این حالت، در صورت فوت بیمه شده، پس از بازنشستگی، بازماندگان او، مطابق مقررات، می‌توانند از مستمری بازماندگان استفاده کنند. اما، در صورتی که بیمه شده، قبل از بازنشستگی فوت کند، بازماندگان او مستحق دریافت مستمری بازماندگان نیستند. همچنین، بیمه شده می‌تواند با پرداخت ۱۴ درصد حداقل دستمزد تعیین شده سالانه، به عنوان حق بیمه، از مزایای بیمه بازنشستگی و فوت قبل و بعد از بازنشستگی استفاده کند.

افزون بر این دو مورد، بیمه شده می‌تواند با پرداخت ۱۸ درصد حداقل دستمزد تعیین شده سالانه، به عنوان حق بیمه، از مزایای بازنشستگی، فوت و از کار افتادگی، برخوردار شود.در تمام این موارد، دولت نیز، رأساً، ۲ درصد حق بیمه را بر حق بیمه پرداختی توسط بیمه شده می‌افزاید و به سازمان تأمین اجتماعی پرداخت می‌کند.

شایان ذکر است، برخورداری از مزایای ازکارافتادگی، برای کسانی که از بیمه اختیاری استفاده می‌کنند، منوط به دارا بودن دست‌کم ۱۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه است. در غیر این صورت، تنها زمانی می‌توانند از این مزایا برخوردار شوند که توسط پزشک معتمد سازمان تأمین اجتماعی، از کار افتاده کلی شناخته شوند.

سقف سنی برای پذیرش درخواست بیمه اختیاری

در صورتی که متقاضیان بیمه اختیاری فاقد سابقه پرداخت حق بیمه باشند، پذیرش درخواست آنها از سوی سازمان تأمین اجتماعی، دارای محدودیت سقف سنی است. در این حالت، سن مردان نباید از ۵۰ سال و سن زنان نباید از ۴۵ سال، بیشتر باشد.

در مورد افرادی که دارای سابقه بیمه هستند، اما سقف سنی آنها بیش از حد تعیین شده است، نصف مدت سابقه به سقف سنی متقاضی افزوده خواهد شد. در صورتی که متقاضی دارای سابقه پرداخت حق بیمه بیش از ۱۰ سال باشد، سقف سنی برداشته می‌شود و متقاضی، با هر سنی، می‌تواند از بیمه اختیاری و مزایای آن استفاده کند.

بیمه‌شدگان صاحبان حِرَف و مشاغل آزاد که خود را به صورت اختیاری بیمه می‌کنند، مکلفند پس از شروع بیمه، حق بیمه ماهانه را به صورت کامل و حداکثر تا آخرین روز دو ماه بعد از سر رسید، پرداخت کنند. چنانچه بین دو پرداخت حق بیمه بیمه‌شدگان اختیاری، بیش از ۳ ماه فاصله بیفتد، قرارداد بیمه اختیاری، کأن‌لم‌یکن تلقی می‌شود و استفاده مجدد از آن، منوط به احراز شرایطی است که پیشتر به آن اشاره کردیم.

همچنین، استفاده بیمه‌شدگان اختیاری از مزایای بیمه خدمات درمانی تأمین اجتماعی، منوط به پرداخت حق بیمه مربوطه است، مگر آن‌که قانون‌گذار برای برخی از افراد و صنف‌های تحت پوشش، مزایای خاصی را پیش‌بینی کرده باشد. بر اساس مندرجات پایگاه اینترنتی سازمان تأمین اجتماعی، مشمولان بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد(خویش‌فرما) عبارتند از: «کارفرمایان کلیه کارگاه‌های فعال مشمول قانون تامین اجتماعی؛ خویش‌فرمایان فعالیت‌های مشمول قانون تأمین‌اجتماعی (کارفرمایانی که شخصاً به کار اشتغال دارند و فاقد کارگر می‌باشند)؛ پیمانکاران؛ روحانیون؛ کارگزاران ستادهای نماز جمعه؛ کارگزاران دفاتر ائمه جمعه؛ کارگزاران دفاتر نمایندگان مجلس شورای اسلامی؛ مخترعین، مبتکرین و نوآوران؛ رانندگان کمپرسی و کامیون و کامیونت داخل شهری؛ بنایان و کارگران ساختمانی که به طور آزاد فعالیت دارند؛ اعضای سازمان نظام مهندسی ساختمان؛ رانندگان آژانس های مسافربری در صورت عدم رابطه مزد بگیری؛ مهندسین کشاورزی؛ بازرگانان دارای کارت بازرگانی؛ اعضای هیئت مدیره شرکت‌ها، به شرط عدم دریافت مزد و حقوق؛ مربیان آموزشگاه‌های تعلیم رانندگی به شرط عدم رابطه مزد بگیری؛ حق العمل کاران؛ مأمورین تلقیح مصنوعی؛ ورزشکاران؛ همسران جانبازانی که به امر پرستاری از همسر جانباز خویش اشتغال دارند؛ رانندگان ماشین آلات سنگین راهسازی از قبیل لودر ، بولدوزر ، گریدرو غیره؛ رانندگان ماشین آلات کشاورزی که به صورت حق‌الزحمه ای، به اموری از قبیل شخم‌زنی، خرمن‌کوبی، وجین‌کاری و غیره، اشتغال به کار دارند؛ اعضای سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران که فاقد هرگونه نظام حمایتی بیمه‌ای می‌باشند؛ معلمان و تعلیم‌دهندگان کلام‌ا… مجید؛ اعضای فدراسیون سوارکاری شامل مربیان، نعلبندان، داوران، طراحان مسیر، کلانتران، مراقبین دام و رانندگان یدک‌کش اسب؛ مددجویان تحت پوشش معاونت اشتغال و خودکفایی کمیته امداد امام خمینی(ره)؛ مجریان طرح‌های خوداشتغالی و کارآفرینی تحت پوشش بنیاد شهید و امور ایثارگران؛ نویسندگان و پدیدآورندگان کتاب و هنرمندان؛ رانندگان تاکسی و رانندگان مینی‌بوس‌های خطوط داخل شهری.» افزون بر این موارد، بر اساس بخشنامه مورخ ۲۴/۱/۸۷، کلیه مشاغلی که جزو مشاغل و حرف آزاد هستند، اما نام آنها در این لیست قرار ندارد هم، می‌توانند از مزایای این نوع از بیمه‌های تأمین اجتماعی استفاده کنند. درخور توجه است که استفاده از مزایای بیمه اختیاری، برای مشاغلی مانند تاکسیرانی که تحت نظارت سازمان مشخصی فعالیت می‌کنند، منوط به ارائه معرفی نامه از سازمان ناظر است.خراسان.