آشنایی با وزارتخانه ها : وزارت ارتباطات و فن آوری اطلاعات

آشنایی با وزارتخانه ها : وزارت ارتباطات و فن آوری اطلاعات

آشنایی با وزارتخانه ها : وزارت ارتباطات و فن آوری اطلاعات:  پست در ایران تا پیش از سال 1297 به صورت «اداره» بود و تمامی امور پستی در آن زمان توسط همین اداره صورت می‌گرفت. در این سال به سبب موفقیت‌هایی که به دست آمده بود، ناصرالدین شاه دستور داد تا موسسه پست آن روز به وزارت تبدیل شود و اداره‌ی آن را به امین الملک وزیر وظایف و رئیس دارالشوری سپرد. وی یک سال بعد یعنی در سال 1298 از وزارت وظایف و ریاست دارالشوری استعفا کرد تا برای رسیدگی به امور وزارتخانه جدید فرصت بیشتری پیدا کند. وزارت جدید پست همچنان توسط امین الملک و میرزا رحیم که به معاونت این وزارتخانه منصوب شده بود اداره می‌شد.

در 15 جمادی الاولی سال 1303 جزوه‌ای کوچک در 52 صفحه به نام تعرفه‌ی اداره‌ی جلیلیه‌ی پستخانه‌ی ایران با چاپ سنگی منتشر شد. در این رساله نقشه‌هایی از جمیع تلگرافخانه‌ها، پست ‌خانه‌ها و چاپارخانه‌ها و خطوط پستی آن ایام آمده بود. به موجب مندرجات آن رساله، کشور ایران در سال 1303 دارای 7 خط اصلی و پنج خط فرعی پستی بود. از این سال به بعد، جز تغییر در تشکیلات ساختاری و سازمانی در اداره یا وزارت پست آن وقت، تغییرات عمده‌ای در آن صورت نگرفت.
پس از صدارت امیرکبیر تحولات تازه‌ای در پست کشور رخ داد. به طوری که فعالیت دفاتر پستی کشورهای استعمارگر در ایران تعطیل و پیک‌های پست ایران با نظم و نظامی که از سوی امیرکبیر در ترکیب وزارت پست شکل داد، با سرعت و دقت بسیار امور مراسلاتی را انجام می‌دادند.

در سال 1321 ه. ق. اولین امتیاز تلفن به بصیر الممالک واگذار شد و  به این ترتیب تلفن نیز در تهران شروع به کار کرد. در سال 1327 ه. ق. پست دستخوش تغییرات شد و تشکیلاتی نو یافت. در این زمان اداره‌ی تلگراف به پست اضافه شد و وزارت پست و تلگراف شکل تازه‌ای به خود گرفت. در 19 جمادی الاخر 1350 وزارت پست و تلگراف، پیشنهادی به مجلس تقدیم کرد که با مصوبه‌ای سهام شرکت تلفن وقت را خریداری کند. پس از صدور این مجوز و خرید سهام شرکت تلفن از اواخر سال 1347 ه.ق. وزارت پست و تلگراف و تلفن شکل گرفت. از این سال به بعد شاهد، توسعه‌ی همه جانبه در وزارتخانه بودیم.

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات:

در سال 1382 همزمان با تصویب لایحه تغییر وظایف و نام وزارت پست و تلگراف و تلفن به ” وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات”توسط مجلس محترم شورای اسلامی و با توجه به تغییر ساختار شرکت مخابرات ایران، مجموعه قوانین وظایف و اختیارات جدید این وزارتخانه، تدوین و تصویب شد.
از این رهگذر علاوه بر شرکت مخابرات ایران، شرکت فناوری اطلاعات، شرکت ارتباطات زیر ساخت و ارتباطات سیار در کنار شرکت مخابرات ایران تشکیل شد. سازمان فضایی و تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی نیز بخشی از این تحولات به حساب می آید.

خصوصی سازی:

به دنبال اجرای اصل 44 قانون اساسی و واگذاری شرکت مخابرات به بخش خصوصی در تابستان سال 1388 و جدا شدن این شرکت از مجموعه وزارت، شرکت فناوری اطلاعات و شرکت ارتباطات زیرساخت به عنوان نهادهای حاکمیتی در بدنه وزارت باقی ماند و شرکت ارتباطات سیار در کنار شرکت مخابرات ایران به بخش خصوصی واگذار شد. در ادامه روند اجرای سیاست‌های اصل 44 قانون اساسی، شرکت پست نیز با اعطای پروانه اپراتور اول پست در مهر ماه 1389 توسط رییس‌جمهور مراحل خصوصی سازی را آغاز نمود، تا تنها بخش حاکمیتی پست در اختیار دولت باقی بماند. به این ترتیب، وزارت ارتباطات در زمینه بسترسازی برای اجرای سیاست اصل 44، بهترین وزارتخانه شناخته شد. همچنین سازمان فضایی از بدنه وزارت ارتباطات منفک و زیر نظر نهاد ریاست جمهوری قرار گرفت.

وزرای بعد از انقلاب:

  • دکتر محمد اسلامی: در دولت موقت به عنوان وزیر پست و تلگراف و تلفن وقت شروع به کار کرد.
  • شهید دکتر محمود قندی: پس از پیروزی انقلاب اسلامی به سمت ریاست دانشکد‌ه‌ی مخابرات و سپس از طرف شورای انقلاب به وزیر پست و تلگراف و تلفن منصوب شد و در تاریخ 7 تیر 1360 با انفجار بمب توسط منافقین در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی به شهادت نائل آمد.
  • مهندس سید مرتضی نبوی: در سال 1359 به سمت معاونت مالی اداری شرکت مخابرات و سپس به  وزیر پست و تلگراف و تلفن منصوب شد.
  • مهندس سید محمد غرضی: از سال 1364 تا 1376 به عنوان وزیر پست و تلگراف و تلفن مشغول به خدمت بود.
  • دکتر محمد رضا عارف: از شهریور 1376 تا خرداد 1379 به عنوان وزیر پست و تلگراف و تلفن انجام وظیفه کرد بود.
  • مهندس نصرالله جهانگرد: از خرداد 79 تا شهریور همان سال به عنوان سرپرست وزارت پست و تلگراف و تلفن منصوب شد.
  • دکتر سید عبدا… میرطاهری: از مهر 79 تا دیماه همان سال به عنوان سرپرست وزارت پست و تلگراف و تلفن منصوب شد.
  • دکتر سید احمد معتمدی: از دیماه سال 1379 تا شهریور 1384 به عنوان وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات انجام وظیفه کرد.
  • دکتر محمد سلیمانی: از شهریور سال 1384 تا شهریور 1388 به عنوان وزیر ارتباطات وفناوری اطلاعات  انجام وظیفه نمود.
  • دکتر رضا تقی پور: از شهریور سال  1388 تا آذر 1391
  • مهندس علی نیکزاد سرپرست وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از آذر  1391 تا بهمن 1391
  • دکتر محمد حسن نامی: از بهمن  1391 تا مرداد 1392
  • دکتر محمود واعظی : از مرداد  1392

هدف و وظایف اساسی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

الف – هدف: اعمال حاکمیت برطیف فرکانس و حفاظت از حقوق رادیوئی کشور در سطح منطقه و بین الملل و تمرکز امور سیاستگذاری, تدوین ضوابط واستانداردها و نظارت بر حسن اجرای آنها در بخشهای مختلف ارتباطات پستی و مخابراتی و فنّاوری اطلاعات نظیرخدمات جدید ومتعارف پستی, مخابراتی, فنّاوری اطلاعات, ارتباطات فضایی, ارتباطات رادیوئی,انتقال داده ها,انتقال صدا وتصویر ,سنجش از دور, ارتباطات رایانه ای و ایجاد بستر مناسب برای ارتباطات و آمایش و پردازش اطلاعات و روشهای دورسنجی و پشتیبانی آنها و همچنین سیاستگذاری در زمینه توسعه امکانات و خدمات ارتباطی مذکور, هماهنگ با آخرین پیشرفتهای علمی , تجربی و فنّاوری اطلاعات در جهان .

ب – وظایف: 1-تدوین سیاستها و ضوابط کلی در زمینه توسعه ارتباطات و فنّاوری اطلاعات.

2-سیاستگذاری و برنامه ریزی کلان و هدایت و نظارت بر شبکه های پستی, پست بانک و مخابراتی و فنّاوری اطلاعات کشور .

3- سیاستگذاری برای فعالیت بخش غیردولتی در قلمرو شبکه‌های غیرمادربخش پست و مخابرات و صدور مجوز ایجاد شبکه‌های مستقل و موازی پستی و مخابراتی با رعایت اصل 44 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و حسب مجوز هیأت وزیران .

4- ایجاد, نگهداری, بهره برداری و توسعه شبکه های مادرپستی و مخابراتی کشور.

5-تنظیم , مدیریت و کنترل فضای فرکانسی کشور و تدوین مقررات و تصویب ضوابط و جداول و معیارهای استفاده بهینه ازفرکانس و مدارهای ماهواره ای و نظارت و حاکمیت بر طیف و جدول ملی فرکانس کشور.

6-صدور مجوز تأسیس و بهره برداری واحدهای ارائه خدمات پستی و مخابراتی و فنّاوری اطلاعات در سطح کشور در چارچوب قوانین و مقررات و با رعایت اصل چهل و چهارم(44) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.

7-طراحی و تدوین نظام ملی فنّاوری اطلاعات کشور.

8-توسعه و ترویج ارتباطات و فنّاوری اطلاعات در کشور و تأمین زیرساختهای موردنیاز آن به منظور دسترسی آحاد مردم به خدمات پایه ذیربط .

9-تصویب سیاستها و هدایت امور مربوط به طرح و چاپ و انتشار تمبر و اوراق بهادار پستی و صدور اجازه ورود و استفاده و ساخت ماشین های نقش تمبر و اعمال نظارت بر کلیه امور مربوط به آن.

10-عضویت در اتحادیه ها و مجامع بین المللی ارتباطی و فنّاوری اطلاعات به نمایندگی از سوی دولت و اهتمام به انجام تعهدات و قراردادهای بین المللی و دو جانبه پستی و پست بانک و مخابراتی و فنّاوری اطلاعات.

11-تدوین و پیشنهاد استانداردهای ملی مربوط به ارتباطات و فنّاوری اطلاعات در کشور به مراجع ذیربط.

12-اعمال استانداردها, ضوابط و نظامهای کنترل کیفی و تأیید نمونه تجهیزات (Type Approval)  درارائه خدمات وتوسعه و بهره برداری از شبکه های مخابراتی, پستی و فنّاوری اطلاعات در کشور.

13-تدوین ضوابط حل اختلاف و تعیین اسناد مورد قبول محاکم قضایی در اختلافات و تخلفات مربوط به ارتباطات و فنّاوری اطلاعات و ارائه به دولت جهت طی مراحل قانونی.

14-فراهم نمودن زمینه مشارکت بخش غیردولتی در توسعه ارتباطات و فنّاوری اطلاعات.

15-حمایت از تحقیق و توسعه برای استفاده وسیعتر فنّاوری جدید در زمینه فنّاوری اطلاعات و اشاعه فرهنگ کاربردی آنها.

16-حفاظت و حراست و عدم ضبط و افشای انواع مراسلات و امانات پستی و همچنین مکالمات تلفنی ومبادلات شبکه اطلاع رسانی واطلاعات مربوط به اشخاص حقیقی وحقوقی طبق قانون.

17-نظارت کلان بر فعالیتهای بخش غیردولتی در امور مربوط به مخابرات, پست, پست بانک, خدمات هوائی (پیام) و فنّاوری اطلاعات در چارچوب قوانین و مقررات و با رعایت اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران .

ج‌-   ماموریتهای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات:

ماده 1- نظر به تحول چشمگیر علوم و فنون مرتبط با صنایع الکترونیک ، مخابرات ، ارتباطات رادیوئی و رایانه‎ای و نقش مهم و مؤثر خدمات پستی ، مخابراتی ، پست‎بانک و سنجش از دور ، درامور فرهنگی و اقتصادی ، تعمیق علایق و پیوستگی بین جوامع انسانی ، تحول نظام اداری ، کاهش مسافرتهای غیرضرور، حفظ محیط زیست و تشخیص منابع زمینی ، هواشناسی، اقیانوس‎شناسی در برنامه‎ریزی توسعه و لزوم تدوین و تعیین وظایف و اختیارات قانونی برای دستگاه متولی نظارت بر عرضه خدمات مذکور و هماهنگ کردن نام و عنوان این دستگاه، متناسب با ضرورتها ونیازهای زمان ، قانون وظایف و اختیارات وزارت ارتباطات و فناوری در چاچوب سیاستهای کلی نظام به شرح ذیل تدوین می‎شود :

ماده 2- بمنظور اعمال حاکمیت بر طیف فرکانس و حفاظت از حقوق رادیوئی کشور درسطح منطقه و بین‎الملل و تمرکز امور سیاستگذاری ، تدوین ضوابط و استانداردها و نظارت بر حسن اجرای آنها در بخشهای مختلف ارتباطات پستی و مخابراتی نظیر خدمات جدید و متعارف پستی ، مخابراتی ، مخابرات فضائی ، ارتباطات رادیوئی ، انتقال داده‎ها ، انتقال صدا و تصویر ، سنجش از دور ، ارتباطات رایانه‎ی و ایجاد بستر مناسب برای اطلاع‎رسانی و آمایش و پردازش اطلاعات و روشهای دورسنجی و پشتیبانی آنها و همچنین سیاستگذاری ، در زمینه توسعه امکانات و خدمات ارتباطی مذکور ، هماهنگ با آخرین پیشرفتهای علمی ، تجربی و فنّاوری اطلاعات درجهان ، بموجب این قانون نام وزارت پست و تلگراف وتلفن ، به وزارت ارتباطات و فنّاوری اطلاعات تغییر می‎یابدو کلیه وظایف، اختیارات و مسئولیتهای وزیر و وزارت پست وتلگراف وتلفن به وزیر و وزارت ارتباطات و فنّاوری اطلاعات تفویض می‎گردد.

شرکت ها، سازمان ها و مراکز تابعه:

  • سازمان فضایی ایران
  • سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی
  • شرکت پست
  • پست بانک ایران
  • سازمان فناوری اطلاعات ایران
  • شرکت ارتباطات زیر ساخت
  • پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات
  • شرکت خدمات هوایی پیام
  • دانشکده علمی کاربردی پست و مخابرات
  • موزه ارتباطاث