شهید سيد محمد حسينی ‌بهشتی، شهیدی که به تنهایی یک ملت بود

شهید سید محمد حسینی ‌بهشتی، شهیدی که به تنهایی یک ملت بود

پاراف شهید سید محمد حسینی ‌بهشتی، شهیدی که به تنهایی یک ملت بود : سید محمد حسینی ‌بهشتی که از او به شهید بهشتی نیز یاد می‌شود، در صبحگاه‌ روز ۲ آبان سال ۱۳۰۷، در خانواده‌اى روحانی در محله لومبان نزدیک به محله چهارسوق اصفهان متولد شد. پدرش‌ حجت‌ الاسلام سید فضل‌ الله حسینی بهشتی از روحانیون این شهر و امام جماعت مسجد لومبان و مادرش معصومه بیگم خاتون‌ آبادی فرزند آیت‌ الله العظمی میرمحمدصادق خاتون‌ آبادی بود.

سید محمد بهشتی پس از دوره ابتدایی در سال ۱۳۲۱ برای تحصیل معارف اسلامی دوره دبیرستان را رها کرد و به حوزه علمیه صدر اصفهان رفت. از سال ۱۳۲۱ تا ۱۳۲۵ در اصفهان تحصیلات ادبیات عرب، منطق، کلام و سطوح فقه و اصول را فراگرفت و سپس برای ادامه تحصیل راهی قم شد و در آنجا نزد استادان بزرگی به تحصیل علم پرداخت. ایشان در ۲۰ سالگی دیپلم ادبی گرفت و پس از آن تصمیم به ادامه تحصیل در رشته فلسفه نمود.

آیت الله بهشتی از جمله رهبران تأثیرگذار در جریان انقلاب اسلامی و تأسیس نظام جمهوری اسلامی در ایران بود. مدیریت و حضور قدرتمند او در مراحل حساس تاریخ معاصر ایران، بویژه در تأسیس حزب جمهوری اسلامی و نیز در مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۵۸، چشم گیر بود. همین موقعیت برجسته ایشان سبب شد تا در ۷ تیر ماه ۱۳۶۰، به همراه ۷۲ تن از یارانش در اثر انفجار در دفتر حزب جمهوری اسلامی به دست منافقین به فیض شهادت نائل شود.
شهید بهشتی در اردیبهشت ۱۳۳۱ با یکی از بستگانش بنام خانم‌ عزت‌ الشریفه‌ مدرس‌ مطلق، که او نیز از خانواده‌ای روحانی بود، ازدواج نمود و ثمره آن ۴ فرزند، ۲ دختر و ۲ پسر بود.
شهید بهشتی تحصیلات خود را در سن ۴ سالگی از مکتب‌خانه آغاز کرد، خود ایشان می گوید: تحصیلاتم را در یک مکتب‌خانه در سن ۴ سالگی آغاز کردم. خیلی سریع خواندن و نوشتن و خواندن قرآن را یاد گرفتم و در جمع خانواده به عنوان یک نوجوان تیزهوش شناخته شدم و شاید سرعت پیشرفت در یادگیری این برداشت را در خانواده به وجود آورده بود تا این که قرار شد به دبستان بروم، دبستان دولتی ثروت وقتی آن جا رفتم از من امتحان ورودی گرفتند و گفتند که باید به کلاس ششم برود، ولی از نظر سنی نمی‌تواند؛ بنابراین در کلاس چهارم پذیرفته شدم و تحصیلات دبستانی را در همان جا به پایان رساندم.

سید محمد بهشتی که در جمع خانواده به عنوان یک نوجوان تیزهوش شناخته شده بود، پس از گذراندن دوره ابتدایی به دبیرستان سعدی اصفهان رفت و در این مدت به یادگیری زبان فرانسه نیز پرداخت. وی پس از شهریور ماه ۱۳۲۰، با پایان سال دوم تحصیلی، دبیرستان را رها کرد و تصمیم گرفت تا تحصیلاتش را در زمینه فراگیری علوم اسلامی ادامه دهد. او در ابتدا به حوزه علمیه صدر اصفهان رفت و پس از آن تصمیم گرفت برای ادامه تحصیل به قم برود.

سید محمد بهشتی در سال ۱۳۲۵ به قم عزیمت نمود و حدود ۶ ماه در قم بقیه سطح، مکاسب و کفایه را تکمیل نمود. کفایه را نزد آیت‌الله حاج شیخ مرتضی حائری یزدی و مکاسب را نزد مرحوم آیت‌الله محقق داماد خواند. از اول سال ۱۳۲۶ درس خارج فقه را نزد اساتید بزرگواری همچون مرحوم آیت‌ الله محقق داماد، حضرت امام خمینی (ره)، مرحوم آیت‌ الله بروجردی و مرحوم آیت‌ الله خوانساری گذراند. شهید بهشتی در سن ۲۰ سالگی پس از اخذ دیپلم ادبی به صورت متفرقه، در رشته فلسفه به تحصیل خود ادامه داد و در سال ۱۳۳۰، مدرک لیسانس خود را در رشته فلسفه از دانشگاه معقول و منقول گرفت. وی که با کسب بورسیه تحصیلی قصد سفر به خارج از کشور را کرده بود، پس از دیدن علامه طباطبائی چنان مجذوب ایشان شد که تصمیم به ادامه تحصیل در قم گرفت. ایشان برای تأمین هزینه خود تدریس می‌نمود که با آمدن به قم در دبیرستان حکیم نظامی به تدریس زبان انگلیسی مشغول شد.

شهید بهشتی از سال ۱۳۳۰ تا سال ۱۳۳۵ به تحصیل در رشته فلسفه ‌پرداخت و به درس اسفار و شفا استاد علامه طباطبائی رفت. در مدت ۵ سال شب‌های پنجشنبه و جمعه با عده‌ای از بزرگان همچون مرحوم استاد مطهری و عده دیگری جلسات بحث پرشور و سازنده‌ای داشتند که حاصل آن به صورت متن کتاب روش رئالیسم تنظیم و منتشر شد. او در اعتصابات ۲۶ تا ۳۰ تیر ۱۳۳۱ فعالیت داشت و شاید اولین یا دومین سخنرانی در جمع اعتصاب‌کنندگان در اصفهان که در ساختمان تلگراف‌خانه بود را انجام داد.

شهید بهشتی توانست در سال‌های ۱۳۳۵ تا ۱۳۳۸ دوره دکترای فلسفه و معقول را در دانشگاه الهیات به پایان رساند. او با راهنمایی آیت‌ الله مطهری -که در این زمان استاد دانشگاه الهیات و معارف اسلامی بود- به دفاع از تز دکتراى خود با عنوان «مسائل ما بعدالطبیعه در قرآن» پرداخت.

شاید برای شناخت شخصیت شهید آیت‌ الله دکتر بهشتی، گویاترین بیان فرمایش حضرت امام (ره) باشد ‌که فرمودند: «بهشتی به تنهایی یک ملت بود.» و «بهشتی مظلوم زیست و مظلوم رفت.

شهید بهشتی پس از حضرت امام (ره)، تأثیرگذارترین شخصیتی بود که در پیشبرد و تثبیت انقلاب نقش بسزایی داشت. همین موقعیت برجسته‌ شهید بهشتی سبب شد که فرصت‌طلبان و معاندان انقلاب، به خیال واهی خویش، با زدن تهمت‌ها سعی کنند، او را از سر راه بردارند تا به مطامع دنیوی خود دست یابند؛ امّا آیت‌ الله بهشتی کسی نبود که با جوسازی معاندان و کج‌فهمی جاهلان، میدان مبارزه را خالی کند و عافیت‌طلبی پیشه سازد. مدیریت اعتصابات و تظاهرات خیابانی، هماهنگی نیروهای انقلاب در قالب تشکل‌هایی چون جامعه‌ روحانیت مبارز و حزب جمهوری اسلامی، مدیریت جلسات خبرگان قانون اساسی، مدیریت قوه‌ قضائیه و نیز تألیف چندین اثر علمی در حوزه‌ مباحث دینی، بخشی از فعالیت‌های وی، قبل و پس از پیروزی انقلاب است. این‌گونه بود که دشمنان، چاره‌ کار را در ترور فیزیکی ایشان دیدند و در شامگاه هفتم تیر سال ۱۳۶۰ با به شهادت رساندن دکتر بهشتی، مظلومیت وی و روسیاهی خود را در تاریخ ثبت نمودند.