آشنایی احکام امر به معروف و نهی از منکر در ادارات و سازمانها

آشنایی احکام امر به معروف و نهی از منکر در ادارات و سازمانها

پاراف آشنایی احکام امر به معروف و نهی از منکر در ادارات و سازمانها : امر به معروف و نهی از منکر فریضه بزرگ الهی است و از وظایف عمومی مسلمانان می باشد. علاوه بر آیات فراوان قرآن، احادیث بسیاری درباره اهمیت این وظیفه بزرگ اجتماعی وارد شده است که در آنها به ثمرات و برکات آن و همچنین به خطرات و عواقب ترک آن تاکید شده است.

بر اساس تعالیم دین مبین اسلام امر به معروف و نهی از منکر که نه تنها موجب حفظ دین و ارزشهای دینی است ، بلکه یک وظیفه همگانی است که می تواند جامعه اسلامی را در عرصه های گوناگون از فساد انحراف و سقوط نجات دهد. گسترش و ترویج امر به معروف و نهی از منکر به عنوان اولین وظیفه انبیا الهی نه تنها از وظایف اساسی سازمانها ، نهادها و موسسات آموزشی فرهنگی و تبلیغی است ، بلکه بر اساس عقل ، فطرت و دین ، آحاد مسلمانان وظیفه دارند در حد توان خویش از معروفها (خوبیها و ارزشها) دفاع نمایند و فضای جامعه اسلامی را از منکرات (بدی ها و زشتیها) پاکسازی نمایند . بر اساس آموزه های دینی اسلام اگر یک ملت به وظیفه خود عمل نکند و امر به معروف و نهی از منکر ننمایند، مشمول لعن، غضب و نفرین الهی می گردد.

چنانچه پیامبر اسلام (ص) می فرمایند: باید امر به معروف و نهی از منکر کنید و دست افراد نادان را بگیرید و به سوی حق دعوت نمایید و الا خداوند شما را از رحمت خود دور می سازد.

در حدیث دیگری پیامبر اکرم (ص) می فرماید: خداوند دشمن مومن بی دین است . پرسیدند یا رسول ا… مگر مومن بی دین می شود؟ حضرت فرمودند: مسلمانی که امر به معروف نکند بی دین است.

حضرت امام خمینی (ره) در خصوص امر به معروف و نهی از منکر به عنوان یک وظیفه همگانی می فرمایند: « همه ملت موظف می باشند که نظارت کنند به امور، نظارت کنند، اگر من یک پایم را کج گذاشتم بگویند پایت را کج گذاشتی خودت را حفظ کن . این مسئله، یک مسئله مهم است. همه ملت موظف می باشند به امور نظارت داشته باشند. همه مکلف می باشیم. همه ما مسوولیم، نه مسوول برای کار خودمان، مسوول کارهای دیگران هم هستیم . امر به معروف و نهی از منکر اختصاص به روحانی ندارد . کار همه است. همه ملت باید نهی از منکر بکنند و امر به معروف بکنند . ما همه امروز وظیفه داریم . امر به معروف بر همه واجب است و جلوگیری از منکرات بر همه واجب است.»

حضرت علی (ع) می فرمایند: تمام کارهای نیک، حتی جهاد در راه خدا در برابر امر به معروف و نهی از منکر چون آب دهان است در برابر دریای پهناور.

بدیهی است این همه تأکیدها و سفارش ها نسبت به فریضه ی مهم امر به معروف و نهی از منکر به خاطر آن است که این وظیفه عظیم در حقیقت ضامن اجرای وظایف فردی و اجتماعی است و در حکم روح و جان آنها محسوب می شود و با تعطیل شدن آن تمام احکمام و اصول اخلاقی ارزش خود را از دست خواهند داد.

حضرت امام خميني (ره)

سوال: افرادی در ادارات هستند که انسان احساس می کند با انقلاب میانه ای ندارند و فقط ظاهر خود را عوض کرده و احتمالا گاهی اوقات هم کارشکنی می کنند آیا معرفی اینطور افراد به مقامات ذی صلاح مملکت از نظر شرعی اشکال ندارد؟ رفت و آمد خانوادگی با آنان چه صورتی دارد؟

جواب: در صورتی که کارشکنی بکند بعد از ارشاد معرفی او اشکال ندارد.

مقام معظم رهبري (مدظله العالي )

سوال: تکلیف آن دسته از کارکنان ادارات و موسسات که احیاناً در محل کار خود با خلاف های مختلف اداری و شرعی از سوی مسئولین مافوق خود مواجه می گردند چیست؟ و آیا در صورتی که فرد توسط مسئول و یا مسئولین مافوق مورد اذیت و آزار و تهدید قرار می گیرند تکلیف از وی ساقط می شود یا خیر؟

جواب: اگر شرایط امر به معروف و نهی از منکر جمع باشد وظیفه آنان امر به معروف و نهی از منکر است و گرنه تکلیفی از این بابت ندارد. البته اگر موضوع مهم و موثر در اداره کلی تشکیلات باشد موظفند آن را به مسولین بالاتر اطلاع دهند.

سوال: بعضی از کارمندان ادارات ، افراد مراجعه کننده را ناراضی و اذیت می نمایند و یا پارتی بازی می کنند. آیا می توان معایب آنها را به دیگران گفت؟

جواب: اگر ایراد قانونی در بین باشد باید به مسئولین ذیربط برای پیگیری و رفع اشکال در میان بگذارند. صحبت های غیابی و تضعیف ادارات و مسئولین صورت شرعی ندارد.

سوال: من در محیط دانشگاه یا جامعه توانایی امر به معروف افراد را ندارم و اصلا نمی توانم راجع به این موضوع با افراد سخن بگویم چون ترس از طرد شدن از اطراف آنها را دارم . وظیفه من در این باره چیست؟

جواب: مقداری که احتمال تاثیر می دهید و ضرری برای شما ندارد ، امر به معروف کنید و در صورت عدم تاثیر و خوف ضرر ، تکلیفی ندارید.

سوال: بی احترامی نسبت به مسئولین دلسوز نظام از طرف بعضی نااهلان و جاهلان ره گم کرده به صورت مکرر در وجوب امر به معروف و نهی از منکر چه حکمی دارد؟ لطفاً نظرتان را بفرمائید.

جواب: هر کس در هر کجا خلاف شرعی مشاهده کند ، شرعا مکلف به انجام وظیفه الهی نهی از منکر در صورت وجود شرایط آنست.

سوال: برادران و خواهران حزب الله و بسیجی در بعضی از مواقع با منکراتی رو به رو می شوند و شرایط طوری است که توان و قدرت رفع آن مورد منکر را دارند. لذا با پیگیریهای خود در صدد رفع آن بر می آیند. آیا تنها با تذکر دادن تکلیف انجام می شود؟ یا نیاز به پیگیری و اقدام دارد؟ خواهشمندیم نظر خود را در این زمینه مرقوم بفرمائید.

جواب: امر به معروف و نهی از منکر وظیفه عمومی است . چناچه شرایط آن موجود باشد، با حفظ مراتب، لازم است انجام دهند، و اولین مرتبه آن تذکر است، و اگر نهی از منکر متوقف بر پیگیری باشد ، لازم است البته با حفظ مراتب و مقررات .

سئوال: برخی از مسئولین اظهار می کنند افرادی که مایلند امر به معروف و نهی از منکر کند باید کارت ضابطین قضائی داشته باشند و در ساعات و مکانهایی که برای ایشان مشخص می شود به این فریضه عمل نماید. با توجه اینکه به افراد بسیار محدودی کارت ضابطین داده شده است، تکلیف افرادی که این کارت را ندارند چه می باشد؟

جواب: حکم مساله در مساله قبل ذکر شد ، بله اگر در این باره مقرراتی است، باید مراعات شود.

سئوال: مواقعی که امر به معروف و نهی از منکر به صورت فردی اثر ندارد. ولی درصورتی که جمعیتی یا گروهی انجام گیرد ، موثر می گردد. آیا واجب است که آمران به معروف و ناهیان از منکر اجتماع کنند یا خیر؟

جواب: اگر شرایط نهی از منکر موجود است، با حفظ مراتب و مقررات لازم است.

سوال: در بعضی ادارات و مناطق مانند فرودگاهها و کیش و غیره اجرای امر به معروف و نهی از منکر بطور مستمر ضروری و نیاز به عوامل اجرایی دارد و اجرای آن هم بودجه و هزینه ای لازم دارد و حال آنکه قانوناً بودجه ای برای این کار تخصیص نیافته، آیا مسئولین رده بالای آن مراکز مجازند از بودجه های دیگر کم کرده و در این راه هزینه نمایند.

جواب: بدون وجود مقرراتی در این باره حق نداند.

مقام معظم رهبري (مدظله العالي ):

سوال: شرکت نکردن در مجالس عروسی که نوعاً همراه لهو و لعب است باعث دشمنی و خصومت بین اقوام و فامیل می شود وظیفه چیست؟

جواب: شرکت کردن در مجالس حرام در هر صورت جایز نیست و امر به معروف و نهی از منکر بر همه واجب است.