حق الناس

حق الناس و تاثیر آن در زندگی

پاراف حق الناس و تاثیر آن در زندگی : خانواده یکی از استوار‌ترین و مهم‌ترین مجموعه‌ها در اسلام و محبوب‌ترین‌ نهاد نزد خدای تعالی است، اما چه بسا به سبب عدم رعایت حق‌الناس موجب سلب اعتماد و تنفر از یکدیگر شده و بنیان آن متلاشی شود.

والدین، نخستین معلم فرزندان هستند که قادرند فرزندان خویش را نسبت به آثار زیانبار آن آگاهی داده و با منع آنها از این گناه در رسیدن به کمال یاری رسانند. این نوشتار قصد بیان مصادیق حق‌الناس و تاثیر آن در زندگی به استناد قرآن را دارد.

رعایت حق‌الناس در قرآن

یکی از مصادیق حق‌الناس حفظ آبروی افراد است که با غیبت از بین رفته و اعضا نسبت به هم بدبین خواهند شد.

خداوند در سوره حجرات صفاتی را به عنوان مقدمه غیبت برشمرده است. در آیه ۱۱ از این سوره مبارکه می‌خوانیم: اى اهل ایمان، از بسیار پندارها در حق یکدیگر اجتناب کنید که برخى ظنّ و پندارها معصیت است و نیز هرگز (از حال درونى هم) تجسس مکنید و غیبت یکدیگر روا مدارید، هیچ یک از شما آیا دوست مى‌‏دارد که گوشت برادر مرده خود را خورد؟ البته کراهت و نفرت از آن دارید (پس بدانید که مثل غیبت مومن به حقیقت، همین است) و از خدا پروا کنید، که خدا بسیار توبه‌پذیری و مهربان است.

امام باقر (ع) نیز مفهوم آیه را به زبانی دیگر بیان نموده است: به خدا که حرمت مومن بزرگ‌تر از حرمت کعبه است. در این آیه سه مطلب مطرح است:

  • اول: اجتناب از سوء‌ظن نسبت به مومنان زیرا که حسن ظن پسندیده است.
  • دوم: تفحص از کارهاى پنهان مردم است براى اطلاع از آنها که شرعا حرام است ولى اگر مساله توطئه منافقین بر علیه حکومت اسلامى و مانند آن باشد، تجسس واجب است.
  • سوم: غیبت کردن و آن در منظر حضرت کاظم (ع) آنست که عیب انسان را که مردم نمى ‏دانند در غیاب او بگویى.

کم‌فروشی

از مصادیق دیگر حق‌الناس کم فروشی و ضرر زدن به دیگران است.» خداوند در قرآن می‌فرماید: واى بر کم‌فروشان. آنها که وقتى براى خود کیل مى‌‏کنند حق خود را به‌طور کامل مى‌‏گیرند. اما هنگامى که مى‏‌خواهند براى دیگران کیل یا وزن کنند کم مى‌‏گذارند! این نکته نیز قابل توجه است که آیات فوق گرچه تنها از کم‏فروشى درباره کیل و وزن سخن مى‌‏گوید، ولى بدون شک مفهوم آیه وسیع است و هر گونه کم ‏فروشى را هر چند در معدودات (چیزهایى را که با عدد مى‏ فروشند) نیز شامل مى‌‏شود. بلکه بعید نیست با استفاده از الغاى خصوصیت، کم‌گذاردن در خدمات را نیز فرا گیرد.

اسراف

یکی دیگر از مصادیق حق‌الناس اسراف است و اسراف یعنى تجاوز کردن از اندازه و اعتدال و پیامبر(ص) در تفسیر آیه (فرقان، ۶۷) فرمود: هرکس در غیر مورد لازم (بجا و درست)، خرج کند اسراف کرده است.

امام على(ع) فرمود: «بیش از کفاف (مقدار متعارف رفع نیازها) اسراف است.» فردی از امام ششم(ع) از مفهوم آیه شریفه «و لا تُبذِّرْ تبْذِیرا» (اسرى، ۲۶) پرسید.

فرمود: هر که چیزى در غیر فرمان خدا خرج کند مبذر است و هر که در راه خیر خرج کند مقتصد است.

کسى که همه دارائى خود را بپاشد و بى ‏چیز بماند به او مبذر گویند. گفت: در مصرف حلال هم تبذیر هست؟ فرمود: آرى.

مصادیق حق‌الناس در خانواده

حق‌الناس علاوه بر موارد ذکر شده در خانواده به صورت‌های گوناگون مورد تجلی است. دروغ گفتن برای پایین بردن ارزش دیگری و حتی تحقیر دیگران و یا تهمت زدن به دیگری و حتی پارتی بازی برای اینکه به ناحق جای کسی را بگیرد.

اگر والدین نسبت به فرزندان عدالت را رعایت ننمایند حق‌الناس محسوب خواهد شد. عدم توجه به تمام این موارد و بسیاری از موارد بیان نشده موجب از هم پاشیدگی خانواده خواهد شد.آرمان.