فتاوای مراجع تقلید درباره احکام روزه بیماران

فتاوای مراجع تقلید درباره احکام روزه بیماران

پاراف فتاوای مراجع تقلید درباره احکام روزه بیماران : ماه مبارک رمضان، ماه مهمانی خدا و نزول قرآن، فرصتی مغتنم برای خودسازی است؛ فرصتی که در پرتو آن می‌توان مشق بندگی کرد و سر بر آستان حضرت معبود نهاد.

 این مجموعه با استفاده از طبقه‌بندی پرسش‌های مربوط به احکام روزه، مراجع تقلید، یعنی آیات عظام خامنه‌ای، سیستانی، وحیدخراسانی، مکارم شیرازی، صافی‌گلپایگانی و نوری‌همدانی، تکمیل شده است.

مؤمنان روزه‌دار، در این ماه پربرکت، می‌کوشند با فرا گرفتن هرچه بهتر آداب روزه‌داری و پرهیز از انجام آن‌چه شرع مقدس برای روزه‌داران ممنوع کرده‌است، از ثواب کامل و حظّ معنوی وافر این ایام بهره‌مند شوند. به همین دلیل، مجموعه‌ای از فتاوای  مراجع تقلید را درباره مهم‌ترین احکام روزه، برای شما خوانندگان مؤمن و روزه‌دار، گردآوری کرده‌ایم.

روزه بیمار

اگر گرفتن روزه باعث شود بیماری دیرتر بهبود یابد، تکلیف چیست؟
هر شش مرجع: نباید روزه بگیرد.
اگر بیمار با اعتقاد به این‌که روزه برایش ضرر دارد، روزه بگیرد؛ حکم چیست؟
هر شش مرجع: اگر روزه بگیرد، صحیح نیست و باید پس از ماه رمضان آن را قضا کند.
کسی که می‌داند یا احتمال قوی می‌دهد که اگر روزه بگیرد، به زخم معده یا سنگ مثانه دچار می‌شود؛ آیا روزه بر او واجب است؟
هر شش مرجع: اگر احتمال عقلایی می‌دهد، روزه بر او واجب نیست.
کسی که ناراحتی کلیه دارد و باید برای جلوگیری از آن در طول روز، چندین بار از آب و مایعات استفاده کند، حکم روزه او چه می‌شود؟
هر شش مرجع: اگر برای جلوگیری از بیماری کلیه، نیاز به نوشیدن آب یا سایر مایعات در طول روز باشد، روزه گرفتن بر او واجب نیست.
کسی که به نفس‌تنگی شدید مبتلا شده و در روز، باید از اسپری استفاده کند، تکلیف روزه او چیست؟
آیت‌ا… خامنه‌ای: استفاده از وسیله مذکور اگر صِرفاً برای بازکردن راه تنفّسی، بدون دارو باشد یا همراه با دارویی است که به‌صورت پودر به ریه‌ها پاشیده می‌شود، مضرّ به روزه نیست.
آیات‌عظام مکارم‌شیرازی و نوری‌همدانی: با توجه به این‌که داروی یادشده، خوردن و آشامیدن بر آن صدق نمی‌کند، روزه را باطل نمی‌کند.
آیت‌ا… وحیدخراسانی: اگر قبل از رسیدن به حلق، به صورت هوا در بیاید، روزه را باطل نمی‌کند.
آیت‌ا… سیستانی: اگر به صورت مایع به حلق نرسد، اشکال ندارد و روزه صحیح است.
آیت‌‌ا… صافی‌گلپایگانی: اگر مواد وارد ریه ‌شود، روزه اشکال پیدا می‌کند و اگر گرفتن روزه بدون استفاده از آن، زحمت و مشقّت دارد و در طول سال باید از اسپری استفاده کند، در ماه رمضان روزه نگیرد و بنا بر احتیاط واجب برای هر روز یک مد طعام هم به فقیر بدهد و قضا ندارد.
چشم من ضعیف است و می‌ترسم روزه برایم ضرر داشته باشد، تکلیف من چیست؟
هر شش مرجع: اگر خوف ضرر عقلایی باشد، روزه بر شما واجب نیست و اگر تا ماه رمضان سال بعد بیماری ادامه یافت، قضا هم واجب نیست. تنها برای هر روز ۷۵۰ گرم گندم، یا جو، یا آرد و … به‌عنوان کفّاره به فقیر بدهید.
به علت درس خواندن و امتحانات، ضعف و سستی بر من غالب می‌شود؛ آیا می‌توانم روزه‌ها را بخورم؟
هر شش مرجع: این‌گونه ضعف و سستی‌ها تا حدودی، لازمه روزه است و برای افراد پیش می‌آید و به جهت آن نمی‌توان روزه را خورد؛ ولی اگر ضعف به حدی برسد که تحمل آن بسیار سخت و مشکل باشد، خوردن آن اشکال ندارد.
بیماری که در طول روز تنها به خوردن چند قرص نیاز دارد، درحالی‌که گرفتن روزه برایش ضرر ندارد؛ آیا خوردن تنها چند قرص روزه را باطل می‌کند؟
هر شش مرجع: آری، روزه او باطل می‌شود.

معیار ضرر در روزه

آیا احتمال ضرر، مجوز ترک روزه می‌شود، یا اطمینان به ضرر لازم است؟ میزان در مقدار ضرر چیست؟
آیات عظام خامنه‌ای، نوری‌همدانی، صافی‌گلپایگانی و مکارم شیرازی: آن‌چه باعث افطار روزه می‌شود، خوف ضرری است که منشأ عقلایی داشته باشد و میزان در مقدار آن، عرف عقلاست؛ به‌گونه‌ای که اثر مترتب بر روزه را ضرر بدانند.
آیات عظام سیستانی و وحید‌خراسانی: آنچه باعث افطار روزه می‌شود، خوف ضرری است که منشأ عقلایی داشته باشد و مقدار ضرر، باید قابل‌توجه باشد.

نظر پزشک

ملاک در ضرر، تشخیص پزشک است یا تشخیص خود شخص؟
هر شش مرجع: تشخیص خود بیمار ملاک است. همین اندازه که ترس نسبت به ضرر عقلایی باشد، کافی است. خوف ضرر، گاهی از قول متخصص و زمانی از تجربه مریض‌های مشابه و گاهی از تجربه خود انسان، به دست می‌آید.
اگر انسان شک داشته باشد که روزه برایش ضرر دارد یا نه؛ ولی پزشک او را از گرفتن روزه منع می‌کند، تکلیف چیست؟
آیات عظام خامنه‌ای، صافی‌گلپایگانی و نوری‌همدانی: اگر از گفته پزشک برای او ترس پیدا شود و احتمال عُقلایی بدهد که روزه برایش ضرر دارد، نباید روزه بگیرد.
آیت‌ا… وحیدخراسانی: در فرض یادشده، اگر پزشک، متخصص و مورد اعتماد باشد، باید به گفته‌اش عمل کند.
آیت‌ا… سیستانی: اگر از گفته پزشک برای او ترس پیدا شود و احتمال عقلایی بدهد که روزه برایش ضرر دارد، می‌تواند روزه نگیرد.
آیت‌ا… مکارم‌شیرازی: اگر از گفته پزشک برای او ترس پیدا شود و احتمال عقلایی بدهد که روزه برایش ضرر دارد، نباید روزه بگیرد و اگر با تجربه خودش در یافته است که ضرر ندارد، باید روزه بگیرد. در صورت شک، می‌تواند یکی دو روز را تجربه کند و بعد طبق دستور بالا عمل نماید.

زن باردار

زن بارداری که نتوانسته روزه بگیرد، تکلیفش چیست؟
آیات عظام خامنه‌ای و نوری‌همدانی: اگر روزه برای جنین ضرر داشته است، باید برای هر روز، یک مد طعام به فقیر بدهد و اگر برای خودش ضرر داشته، بنا بر احتیاط واجب، باید برای هرروز یک مد طعام به فقیر بدهد و درهرحال روزه‌ها را باید قضا کند.
آیت‌ا… سیستانی: افزون بر قضای روزه‌ها، باید برای هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد؛ خواه روزه برای جنین ضرر داشته باشد یا برای خودش.
آیات عظام مکارم‌شیرازی و وحیدخراسانی: اگر روزه برای جنین ضرر داشته است، باید برای هر روز، یک مد طعام به فقیر بدهد و اگر برای خودش ضرر داشته، پرداخت کفّاره واجب نیست و درهرحال روزه‌ها را باید قضا کند.
آیت‌ا… صافی‌گلپایگانی: اگر روزه برای جنین ضرر داشته است، بنابر احتیاط واجب، باید برای هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد و اگر برای خودش ضرر داشته، پرداخت کفّاره واجب نیست و درهرحال روزه‌ها را باید قضا کند.
روزه گرفتن برای زن باردار- که نمی‌داند روزه برای جنین ضرر دارد- چه حکمی دارد؟
هر شش مرجع: اگر بر اثر روزه، خوف ضرر بر جنین داشته باشد، نباید روزه بگیرد.
زن بارداری که به جهت حمل و شیردهی نتوانسته روزه ماه رمضان و قضای آن را تا سال بعد بگیرد؛ آیا تکلیف قضا از او ساقط می‌شود و حکم مریض را دارد؟
هر شش مرجع: خیر، هر زمان توانایی پیدا کرد، باید روزه‌ها را قضا کند و حکم مریض را ندارد.

تکلیف زنی که شیر می‌دهد

آیات عظام خامنه‌ای و نوری‌همدانی: اگر گرفتن روزه باعث کمی شیر او و ناراحتی بچه شود یا برای خودش ضرر داشته باشد؛ روزه برای او واجب نیست و در صورت اول، باید برای هر روز، یک مد طعام به فقیر بدهد و در فرض دوم این امر، احتیاط واجب است و درهرحال، روزه‌ها را باید قضا کند.
آیت‌ا…سیستانی: اگر گرفتن روزه باعث کمی شیر او و ناراحتی بچه شود، یا برای خودش ضرر داشته باشد؛ روزه برای او واجب نیست و باید برای هر روز، یک مد طعام به فقیر بدهد و درهرحال روزه‌ها را باید قضا کند.
آیات عظام صافی‌گلپایگانی، مکارم‌شیرازی و وحیدخراسانی: اگر گرفتن روزه باعث کمی شیر او و ناراحتی بچه شود یا برای خودش ضرر داشته باشد؛ روزه برای او واجب نیست و در صورت اول، باید برای هر روز، یک مد طعام به فقیر بدهد و درهرحال روزه‌ها را باید قضا کند.خراسان.