قوانین و مقررات ایثارگران رزمندگان آزادگان

آشنایی با تسهیلات فرهنگی آموزشی فرزندان جانبازان و آزادگان

پاراف آشنایی با تسهیلات فرهنگی آموزشی فرزندان جانبازان و آزادگان :  با عنایت به اینکه تسهیلات و امتیازات فرزندان جانبازان و آزادگان به‌صورت متفرقه در قوانین ذکر شده است و وقوف و آگاهی به آنها قدری مشکل به‌نظر می‌رسد، لذا با بررسی جمیع قوانین و مقررات، تسهیلات و امتیازاتی که به آنان تعلق می‌گیرد را مرورخواهیم کرد.

قبل از اعلام خدمات لازم است بدانیم. برابر بند (ح) ماده یک قانون جامع خدمات‌رسانی خانواده ایثارگران، شامل خانواده‌های جانبازان و آزادگان اعم از همسر، فرزند و والدین آنها می‌شود. لذا چنانچه در قوانین و مقررات مصوب عنوان خانواده ایثارگران ذکر شد، منظور افراد فوق‌الذکر است.

۱- برابر ماده ۷۰ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران و اصلاحیه آن فرزندان آزادگان بدون در نظر گرفتن سابقه اسارت و فرزندان جانبازان ۲۵درصد و بالاتر، مشمول ۲۵درصد سهمیه‌های ورود به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، بورس‌های تحصیلی داخل و خارج از کشور، فرصت‌های مطالعاتی و دوره‌های دکترای تخصصی می‌شوند. کسب حداقل ۷۰درصد حدنصاب آخرین فرد پذیرفته شده برای وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و علوم، تحقیقات و فناوری تعیین شده است.

۲- براساس ماده۶۶ قانون جامع، فرزندان آزادگان بدون در نظر گرفتن سابقه اسارت و فرزندان جانبازان ۲۵درصد و بالاتر از پرداخت شهریه در مؤسسات آموزش عالی غیرانتفاعی غیردولتی، پیام‌نور، شبانه دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی و هر مؤسسه و دانشگاه آموزش عالی شهریه‌بگیر مورد تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی معاف هستند. معافیت شهریه در واحدهای پردیس خودگردان و بین‌الملل داخل دانشگاه‌های دولتی یا غیردولتی، حداکثر معادل شهریه همان رشته و مقطع تحصیلی در دانشگاه آزاد اسلامی محاسبه و پرداخت می‌شود و مابقی شهریه برعهده دانشجو است. از نکات قابل تأمل که تداعی نوعی بی‌عدالتی دارد، محرومیت جانبازان زیر ۲۵درصد از معافیت تمام یا بخشی از هزینه شهریه دانشگاه‌ها است.

۳- برابر ماده ۶۲ قانون جامع، فرزندان آزادگان و فرزندان جانبازان ۲۵درصد و بالاتر می‌توانند با رعایت مقطع تحصیلی و نوع مؤسسه، نسبت به انتقال به دانشگاه یا مؤسسات آموزش عالی محل سکونت خانواده یا نزدیک‌ترین محل و همچنین تغییر رشته همطراز در گروه آزمایشی مربوط برای یک‌بار اقدام کنند. دانشگاه و مؤسسات آموزش عالی موظف به اجرای این تقاضا هستند.

۴- برابر ماده ۶۵ قانون جامع، به فرزندان آزادگان و فرزندان جانبازان ۲۵درصد و بالاتر به‌منظور تجلیل از آنان نشان ویژه اعطا خواهد شد. آیین‌نامه این قانون پس از تصویب در هیأت وزیران اجرایی خواهد شد.

به استناد ماده ۶۷ قانون جامع و تبصره‌های آن، بنیاد موظف است نسبت به تامین و پرداخت هزینه‌های خدمات آموزشی طرح شاهد در برنامه‌های آموزش عمومی و سایر برنامه‌های آموزش عالی اقدام کند. آیین‌نامه این ماده به تصویب هیأت وزیران رسیده و در تاریخ ۲۵/۸/۹۴ برای اجرا به بنیاد ابلاغ شده است.

۵- براساس ماده ۷۱ قانون جامع، تا پایان برنامه پنجم که به مدت یک‌سال و تا تصویب برنامه ششم تمدید شده است، فرزندان آزادگان با بیش از ۳ سال اسارت و فرزندان جانبازان ۵۰ درصد و بالاتر که دارای مدرک دکترای تخصصی مورد تایید وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هستند، حسب مورد از طریق استخدام یا موافقت با انتقال کارکنان دیگر دستگاه‌ها یا تبدیل وضعیت کارکنان غیر هیأت علمی به عضویت هیأت علمی پذیرفته می‌شوند. وزارتخانه‌های ذیربط مکلفند ۱۰درصد از اعضای هیأت علمی را از میان افراد فوق تأمین کنند و از ابتدا آنان را به‌صورت رسمی قطعی با احتساب سوابق آموزشی، پژوهشی و اجرایی مرتبط و تأثیر آن در پایه و مرتبه علمی بدون الزام به رعایت شرط سنی و آزمون، استخدام کنند. مسئولیت اجرای این حکم به‌طور مستقیم برعهده وزرای مربوط و رؤسای دانشگاه‌های مذکور است.

نکته قابل تأمل این است که پس از برنامه پنجم توسعه این سهمیه از ۱۰درصد به ۲۰درصد افزایش خواهد یافت و ملاک و معیار بهره‌مندی، آیین‌نامه‌ای خواهد بود که توسط شورای عالی طرح و برنامه شاهد، تهیه و به تصویب شورای‌عالی انقلاب فرهنگی خواهد رسید. با عنایت به پایان یافتن برنامه پنجم در سال‌جاری، بنیاد شهید و امور ایثارگران که نقش محوری در تهیه این آیین‌نامه خواهد داشت از هم‌اکنون باید تمهیدات لازم را در برخورداری بهتر ایثارگران فراهم کند.

۶- برابر ماده ۷۲ قانون جامع کلیه دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده۲ قانون جامع که دارای امکانات تفریحی، فرهنگی، هنری و ورزشی هستند باید با در نظر گرفتن اصل عزتمندی، امکانات خود را با ۵۰درصد تخفیف در اختیار ایثارگران و خانواده‌های آنان قرار دهند. فرزندان جانبازان بدون در نظر گرفتن درصد و فرزندان آزادگان مشمول این تسهیلات هستند. تمهیدات و هماهنگی‌های لازم جهت بهره‌مندی ایثارگران و فرزندان آنان از این تسهیلات با گذشت چند سال از تصویب قانون تاکنون مهیا نشده است. بنیاد موظف است دستگاه‌های اجرایی را برای ارائه این خدمات هماهنگ کند.

 مجلس طی ماههای اخیر با مصوباتی درباره قانون جامعه اصلاحاتی را در قوانین تصویب نمود که منجر به تغییراتی در تسهیلات مورد نظر می‌شود، لذا پس از تأیید شورای نگهبان آن بخش از قوانین که مشمول این اصلاحات شده را به اطلاع خواهیم رساند.

۷- در تاریخ ۲۷/۱۲/۸۸ آیین‌نامه ساماندهی اشتغال فرزندان شاهد و فرزندان جانبازان ۲۵درصد و بالاتر به استناد اصل یکصد و سی‌و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، توسط هیأت وزیران ابلاغ شد. برخلاف تصور باطل برخی دستگاه‌های اجرایی که حتی به رده‌های سازمانی بخش‌هایی از بنیاد شهید و امور ایثارگران نیز تسری پیدا کرده بود، این آیین‌نامه به هیچ‌وجه ابطال نشده و همچنان به قوت خود باقی است مگر در مواردی که پس از آن قانونی مصوب به اصلاح، توسعه و یا تحدید مواد آن اقدام کرده باشد که در این صورت قانون و مصوبه بعدی ملاک خواهد بود. براساس بند(ث) ماده یک این آیین‌نامه فرزندان شهدا و فرزندان جانبازان ۲۵درصد و بالاتر مشمول مواد این آیین‌نامه می‌باشند و برابر ماده(۹) این آیین‌نامه مقررات حاکم بر مأموریت آموزشی جانبازان در مورد فرزندان شاهد و فرزندان جانباز ۲۵درصد و بالاتر نیز لازم‌الاجراست. برابر این ماده فرزندان جانبازان می‌توانند در طول دوران خدمت خود برای هر مقطع تحصیلی یک‌ بار از مأموریت آموزشی تا بالاترین سطوح دانشگاهی استفاده نمایند.

 مدیریت توسعه منابع انسانی و تحول اداری سازمان خصوصی‌سازی طی نامه شماره ۹۳۳۷/۲/۹۰ مورخ ۹۰/۱۱/۱۲ درخصوص استفاده فرزندان جانبازان از ماموریت آموزشی موضوع ماده(۹) آیین‌نامه ساماندهی از معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری استعلام نمود. این معاونت حقوقی طی نامه شماره ۱۵۸۳۹/۲۲۲۲۰۶ مورخ ۹۰/۱۲/۲۲ چنین پاسخ داده است: «از آنجا که ماده (۹) مصوبه فوق‌الذکر تاکنون مورد ایراد مراجع ذیصلاح (ریاست محترم مجلس شورای اسلامی و یا دیوان عدالت‌اداری) قرار نگرفته است و در قانون برنامه پنجم توسعه و قانون بودجه سال ۱۳۹۰ نیز در این خصوص حکم مغایری وجود ندارد، لذا معتبر بوده و مقررات حاکم بر ماموریت آموزشی جانبازان در مورد فرزندان شاهد و جانباز نیز لازم‌الاجراست.»با این وصف هیچ محدودیت و ممنوعیتی برای بهره‌مندی فرزندان جانباز ۲۵و بالاتر از ماموریت آموزشی وجود ندارد.

علاوه بر آن طی دوره‌های آموزشی که منجر به اخذ مدرک علمی یا استخدامی می‌شود یا برای بالابردن سطح معلومات شغلی از طریق کارآموزش و آموزش کوتاه‌مدت و بلندمدت، در داخل یا خارج از کشور با رعایت قانون اعزام دانشجو به خارج از کشور نیز مشمول مأموریت آموزشی می‌باشد و فرزندان جانبازان ۲۵درصد و بالاتر می‌توانند از این تسهیلات در طول خدمت در دستگاه بهره‌مند شوند. سایر مقررات مربوط به مأموریت آموزشی آنان تابع آیین‌نامه اجرایی ماده(۱۲) قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان می‌باشد.

۸- با تصویب آیین‌‌نامه اجرایی ماده(۶۶) قانون جامع درباره معافیت از شهریه دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی، بخشی از دغدغه‌های ایثارگران و فرزندان آنان به هنگام ثبت‌نام و اخذ مدرک تحصیلی که به دلیل عدم تسویه‌حساب با دانشگاه با مشکل مواجه می‌شد، مرتفع شد. برابر ماده(۲) آیین‌نامه و تبصره آن، دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی موظف شده‌اند در هر نیمسال تحصیلی نسبت به ثبت‌نام و اخذ امتحانات بدون دریافت وجه اقدام نمایند. لذا هیچ دانشگاه و مؤسسه آموزشی به بهانه عدم پرداخت شهریه نمی‌تواند در هیچ یک از مراحل فرآیند تحصیل شامل ثبت‌نام، اخذ امتحانات، فارغ‌التحصیلی و دریافت گواهی و مدرک تحصیلی مانعی برای دانشجو ایجاد کند. بدیهی است هرگونه اخلال و ممانعت در امور تحصیلی ایثارگران و فرزندان آنان قابل پیگیری در مراجع قانونی است.

از نکات قابل تأمل در این آیین‌نامه محدودیت‌هایی است که برای پرداخت شهریه در مقاطع مختلف تحصیلی ایجاد شده است. با توجه به مقاطع تحصیلی برای کاردانی تا تخصص پزشکی از ۴نیمسال تحصیلی تا ۱۰نیمسال تحصیلی معافیت از پرداخت شهریه قابلیت اجرایی دارد. برای فوق‌تخصص ۵نیمسال تحصیلی نیز در نظر گرفته شده است.در تبصره ماده(۳) برای موارد خاص سقف سنوات تحصیلی برای پرداخت شهریه به تشخیص کمیسیونی با مسئولیت بنیاد و وزارتخانه‌های مربوط اشاره شده که می‌توانند تا دو ترم بر نیمسال‌های تحصیلی اشاره شده اضافه کنند. استفاده مجدد از معافیت شهریه در مقطع تحصیلی و یا مقاطع تحصیلی پایین‌تر ممنوع می‌باشد. واحدهای تابستانی در زمره نیمسال‌های تحصیلی محاسبه نمی‌شود و پرداخت شهریه تحصیلی آن مشمول سقف سنوات نمی‌باشد. دانشجویانی که در مقاطع تحصیلی حدنصاب نمره را کسب نکنند و مشروط شوند، در آن نیمسال تحصیلی مشمول معافیت شهریه نخواهند بود و شهریه آن را باید شخصاً پرداخت کنند.

دانشجویانی که در خصوص تبدیل وضعیت از خارج کشور به داخل کشور منتقل و به دانشگاه دولتی معرفی می‌شوند، مشمول مفاد این آیین‌نامه نمی‌باشند. نظارت بر حسن اجرای این آیین‌نامه بر عهده بنیاد شهید است و وزارتخانه‌‌های مربوط، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی موظفند همکاری کامل با بنیاد را انجام دهند.

۸- آیین‌نامه ماده (۶۷) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران که درباره هزینه خدمات آموزشی طرح شاهد در برنامه‌های آموزشی عمومی و سایر برنامه‌های آموزش عالی است، در تاریخ ۲۵/۸/۹۴ توسط دولت به دستگاه‌های اجرایی ذیربط و بنیاد ابلاغ شد. مشمولین این آیین نامه در قالب دو گروه بند (ب) و بند (پ) تقسیم شده‌اند. در حوزه شمول بند (ب) فرزندان جانبازان ۲۵درصد و بالاتر و فرزندان آزادگان قرار می‌گیرند، لکن در حوزه شمول بند (پ) که از آن باعنوان مشمولین طرح شاهد نام برده می‌شود، فرزندان جانبازان ۵۰درصد و بالاتر و فرزندان آزادگان قرار می‌گیرند.

در این آیین‌نامه مقرر شده، مبلغی به منظور تامین بخشی از هزینه‌های تحصیلی مشمولین توسط بنیاد و پس از تصویب شورای طرح و برنامه شاهد به‌عنوان کمک هزینه تحصیلی به مشمولین آن پرداخت شود.در ماده (۲) این آیین‌نامه بنیاد موظف شده‌است در چارچوب اعتبارات مصوب سالانه برنامه‌های آموزش عمومی از قبیل برگزاری کلاس‌های تکمیلی، تقویتی، جبرانی، ارائه وسایل کمک‌آموزشی و آموزش بالینی جانبازان ۷۰درصد و فرزندان معلولان مشمولین طرح شاهد، ارائه خدمات مشاوره‌ای و هدایت تحصیلی تشویق دانش‌آموزان کوشا و ممتاز و حمایت از گروه‌های خاص تحصیلی را برای مشمولین طرح شاهد انجام دهد.

در ماده (۳) بنیاد موظف شده است در چارچوب اعتبارات مصوب سالانه درخصوص برنامه‌های آموزش عالی و نیز پرداخت کمک هزینه تحصیلی برای مشمولین طرح شاهد اقداماتی از قبیل تشویق دانشجویان و طلاب ساعی، مشاوره و هدایت تحصیلی دوره تحصیلات تکمیلی، ارائه خدمات آموزشی به جانبازان ویژه (دو چشم نابینا و قطع نخاع گردن)، جانبازان ویلچری، پرداخت کمک هزینه تحصیلی و استفاده از ظرفیت تشکل‌های ایثارگری و معتمدین را اجرا نماید.

از نکات قابل تامل در این آیین‌نامه آشفتگی و ابهاماتی است که در آن وجود دارد. هر چند ماده (۶۷) بر تامین و پرداخت هزینه‌های خدمات آموزشی طرح شاهد در برنامه‌های آموزش عمومی و برنامه‌های آموزش عالی تاکید دارد، لکن تبصره یک این ماده، بنیاد را موظف کرده نسبت به پرداخت کمک هزینه تحصیلی به جانبازان ۲۵درصد و بالاتر و خانواده‌های آنان یعنی همسر و فرزندان که در طرح شاهد نیستند نیز اقدام کند.

آیین نامه مصوب هیات وزیران در قالب دو بند (ب) و (پ) دو گروه مشمول ماده (۶۷) و تبصره آن را تعریف کرده است ولی در مواد (۲) و (۳) آیین‌نامه که بنیاد را به ارائه خدمات موظف کرده است، ارائه خدمات را فقط به مشمولین طرح شاهد که در بند (پ) تعریف شده‌اند اختصاص داده و مشمولین بند (ب) را فراموش کرده است. اگر قرار بود این آیین‌نامه فقط به ماده (۶۷) توجه داشته باشد و تبصره یک آن نادیده گرفته شود، چرا آنان را در حوزه شمول تعریف کرده ولی از ارائه خدمات محروم نموده است. اصلاح آیین‌نامه منطبق با ماده (۶۷) قانون جامع و تبصره یک آن ضروری است که انتظار می‌رود در این خصوص تسریع شود.همشهری.