دیوان عدالت اداری

رای دیوان در مورد الزام کفالت والدين شهيد جهت پرداخت پاداش پايان خدمت شهيد

پاراف رای دیوان در مورد الزام کفالت والدين شهيد جهت پرداخت پاداش پايان خدمت شهيد : رأي شماره ۳۴۸ هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع لزوم تحت کفالت بودن والدين شهيد جهت برخورداري از پاداش پايان خدمت شهيد.

شماره۹۳/۷۳۶ ۹/۴/۱۳۹۴
تاريخ دادنامه: ۲۵/۳/۱۳۹۴ شماره دادنامه: ۳۴۸ کلاسه پرونده: ۹۳/۷۳۶
مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري
شاکي: مديرکل دفتر امور حقوقي بنياد شهيد و امور ايثارگران
موضوع شکايت و خواسته: اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب ديوان عدالت اداري
گردش کار: مديرکل دفتر امور حقوقي بنياد شهيد و امور ايثارگران به موجب لايحه شماره ۴۶۵/۸۵۰/۵۴۰۷ـ۲۴/۱/۱۳۹۲ اعلام کرده است که:
شعبه ۲۴ ديوان عدالت اداري در پرونده کلاسه ۲۴/۸۶/۱۲۶۲ موضوع شکايت ورثه مرحومه زهرا صفائي فراهاني به طرفيت اين سازمان با خواسته پرداخت پاداش پايان خدمت شهيده به وراث وي يعني شکات پرونده در دادنامه شماره ۲۶۷ـ۲/۲/۱۳۸۸ به‌دليل تحت تکفل نبودن وراث شهيده رأي به رد شکايت صادر کرده است.
همچنين شعبه ۲۷ ديوان در پرونده شماره ۷۳۹۰۵ موضوع شکايت آقاي جبار رضائي و خانم شهلا فردوسي با صدور دادنامه شماره ۲۶۲۴ـ ۱۷/۱۰/۱۳۹۱ و با اين استدلال که تبصره ۲ قانون پرداخت پاداش پايان خدمت و … مصوب ۲۶/۲/۱۳۷۵ مجلس
شوراي اسلامي که اشعار داشته « در صورت فوت مستخدم، پاداش موضوع اين ماده به وراث قانوني مستخدم متوفي، موضوع ماده (۸۶) قانون استخدام کشوري تعلق مي‌گيرد.» از طرفي با عنايت به ماده ۸۶ قانون استخدام کشوري که اشعار مي دارد «وراث قانوني از لحاظ اين قانون عبارتند از: فرزندان و زوج يا زوجه دائمي و مادر و پدري که در کفالت متوفي بوده اند، … و اين که شکات تحت تکفل شهيد معظم نبوده اند پاداش پايان خدمت نيز به آنان تعلق نمي‌گيرد. لذا شکايت شکات را رد کرده که آراء فوق مطابق با قوانين موضوعه بوده و صحيح صادر شده‌اند.
از طرفي شعبه ۲۶ ديوان متأسفانه طي يک سال گذشته با صدور دادنامه‌هاي متعدد و خلاف صريح تبصره ۲ قانون پرداخت پاداش پايان خدمت و ماده ۸۶ قانون استخدام کشوري، همچنين خلاف صريح آراء وحدت رويه هيأت عمومي آن مرجع از جمله دادنامه شماره ۴۱ـ۳۰/۱۰/۱۳۶۴ و دادنامه شماره ۲۲ـ ۳۱/۱/۱۳۸۲ و شماره ۳۷۵ـ۲۳/۹/۱۳۸۲ و شماره ۳۶۱ـ۲۶/۷/۱۳۸۳ همچنين دادنامه شماره ۳۳۵ـ ۷/۵/۱۳۸۶ که لزوم تحت تکفل‌بودن والدين جهت دريافت حق و حقوق مستخدم متوفي (شهيد) را حسب ماده ۸۶ قانون استخدام کشوري مورد تأکيد قرار داده، حکم به الزام اين سازمان به پرداخت پاداش پايان خدمت به ورثه شهدا براساس قانون ارث و بدون شرط کفالت مصرح در قوانين موضوعه و قوانين و مقررات مورد عمل در اين نهاد صادر کرده است که به عنوان نمونه در دادنامه شماره ۱۸۳۱ـ ۳۱/۵/۱۳۹۱ له خانم سنگين طلا رحيمي چشمه گچي با شماره پرونده ۲۷۰۰۸ و دادنامه شماره ۱۹۱۰ـ ۱۵/۶/۱۳۹۱ له آقاي سيدکاظم موسوي‌نژاد و خانم حوريه نگهبان به شماره پرونده ۲۹۷۶۲ همچنين دادنامه شماره ۱۵۴۰ـ ۷/۵/۱۳۹۱ با شماره پرونده ۱۷۴۰۷ له آقاي تقي رستمي و خانم فاطمه رستمي بدون اين که شکات تحت تکفل شهيد باشند اين سازمان را محکوم کرده است. لذا به‌استناد ماده ۴۳ قانون ديوان عدالت اداري طرح موضوع در هيأت عمومي ديوان جهت صدور رأي صحيح از آن رياست مورد استدعاست.
متعاقباً مديرکل دفتر امور حقوقي بنياد شهيد و امور ايثارگران به موجب لايحه شماره ۹۵۵۹/۸۵۰/۵۴۰۷ـ۷/۱۰/۱۳۹۳ اعلام کرده است که:
بازگشت به دعوتنامه شماره ۹۳/س۹۱ـ۲۳/۹/۱۳۹۳ آن اداره کل به شماره پرونده ۹۳/۷۳۶ در ارتباط با پرداخت پاداش پايان خدمت شهدا و تعارض اعلام شده از طرف بنياد شهيد و امور ايثارگران و پيرو مذاکرات صورت گرفته با نماينده حقوقي اين نهاد در جلسه مورخ ۷/۱۰/۱۳۹۳ بدين وسيله وضعيت استخدامي شهداي معظم در پرونده‌هاي مذکور را به شرح ذيل به استحضار مي‌رساند:
الف) شهيده زهرا صفائي فراهاني ـ مستخدم آموزش وپرورش
ب) شهيد رضامحمودي (شاکيه خانم سنگين طلا رحيمي چشمه گچي) غيرمستخدم
ج) شهيدان فرخ و اصغر رستمي ـ غير مستخدم
د) شهيدان سيدحسن و سيدمحسن موسوي نژاد ـ غير مستخدم
هـ) غلامحسين رضائي ـ غير مستخدم
مراتب جهت اقدام لازم به حضور تقديم مي گردد.
گردش کار پرونده‌ها و مشروح آراء به قرار زير است:
الف: شعبه بيست و هفتم ديوان عدالت اداري در رسيدگي به پرونده شماره ۹۰۰۹۹۸۰۹۰۰۰۷۳۹۰۵ با موضوع دادخواست آقاي جبار رضايي و خانم شهلا فرودسي به طرفيت بنياد شهيد و امور ايثارگران و به خواسته الزام به پرداخت پاداش پايان خدمت شهيد به‌پدر ومادر شهيد به‌ميزان سهم قانوني آنان، به‌موجب دادنامه شماره ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۲۷۰۲۶۲۴ـ ۱۷/۱۰/۱۳۹۱، مفاداً به شرح آينده به صدور رأي مبادرت کرده است:
با ملاحظه اوراق پرونده و لايحه اداره طرف شکايت نظر به اين که به استناد تبصره ۲ ماده ۱ قانون پرداخت پاداش پايان خدمت و بخشي از هزينه‌هاي ضروري به کارکنان دولت در صورت فوت مستخدم، پاداش پايان خدمت به وراث قانوني مستخدم متوفي موضوع ماده ۸۶ قانون استخدام کشوري قابل پرداخت خواهد بود طبق ماده ۸۶ قانون مزبور وراث قانوني از لحاظ اين قانون عبارتند از فرزندان و زوج يا زوجه دائمي و مادر و پدر که در کفالت متوفي بوده‌اند با عنايت به اين که در مانحن فيه والدين شهيد تحت تکفل وي نبوده اند و دليل و مدرکي که دلالت بر اثبات اين امر بنمايد از سوي آنان ارائه و اقامه نشده است و با توجه به اين که تخلفي از قوانين و مقررات در مانحن فيه به اقدام اداره مشتکي‌عنه مشهود و ملحوظ نمي‌شود لذا با شرايط موصوف شکايت غير وارد تشخيص و به رد آن حکم صادر و اعلام مي‌نمايد. رأي ديوان قطعي است.
ب: شعبه بيست‌وچهارم ديوان عدالت اداري در رسيدگي به‌پرونده شماره ۲۴/۸۶/۱۲۶۲ با موضوع دادخواست ورثه شهيده خانم زهرا صفائي فراهاني به طرفيت ۱ـ بنياد شهيد و امور ايثارگران شهرستان شازند ۲ـ سازمان آموزش و پرورش شهرستان شازند و به خواسته پرداخت حقوق قانوني مورث مبني بر پرداخت پاداش پايان خدمت، به موجب دادنامه شماره ۲۶۷ـ۲/۲/۱۳۸۸، مفاداً به شرح آينده به صدور رأي مبادرت کرده است:
خواسته شاکيان پرونده و دادخواست به شماره ثبت ۳۸۷۲۶ـ۲۳/۷/۱۳۸۶ مبني بر پرداخت حقوق قانوني مورث و پاداش پايان خدمت است، شعبه ديوان با التفات به مدارک موجود در پرونده و پاسخ خوانده و مستندات مذکور در آن و ملاحظه مدافعات و اظهارات نماينده بنياد شهيد درجلسات مورخ ۳۱/۱/۱۳۸۸ و ۲۳/۱۰/۱۳۸۷ اخذ توضيح و با توجه به عدم احراز تحت تکفل بودن شاکيان از شهيد، رأي به رد شکايت صادر مي نمايد. رأي ديوان قطعي است.
ج: شعبه بيست و ششم ديوان عدالت اداري در رسيدگي به پرونده شماره ۹۱۰۹۹۸۰۹۰۰۰۲۷۰۰۸ با موضوع دادخواست خانم سنگين طلا رحيمي چشمه گچي به طرفيت بنياد شهيد و امور ايثارگران و به خواسته الزام به پرداخت حقوق پاداش پايان خدمت و برقراري حقوق بازنشستگي، به موجب دادنامه شماره ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۲۶۰۱۸۳۱ـ ۳۱/۵/۱۳۹۱، مفاداً به شرح آينده به صدور رأي مبادرت کرده است:
شاکي با تقديم دادخواستي به طرفيت مشتکي‌عنه دو خواسته متفاوت مرتبط با هم را تقاضا کرده است با توجه به مفاد دادخواست و ملاحظه لايحه جوابيه مشتکي‌عنه ثبت شده به شماره ۱۶۵۱ـ ۲۴/۵/۱۳۹۱ اولاً: مستنداً به تبصره ۱ ماده ۱ قانون پرداخت هزينه‌هاي ضروري و پاداش پايان خدمت مصوب ۲۶/۲/۱۳۷۵ به وراث بلافصل متوفي شاکي و ساير وراث بلافصل شهيد رضا محمودي استحقاق دريافت پاداش پايان خدمت را دارند لذا به الزام مشتکي‌عنه به پرداخت پاداش پايان خدمت حکم صادر و اعلام مي‌شود. ثانياً: در خصوص الزام به برقراري حقوق بازنشستگي با توجه به اين که شاکي هيچ گونه دليل موجه قانوني مبني بر تحت تکفل شهيد بودن ارائه نکرده است و پرداخت هر گونه حقوق مستلزم احراز تحت تکفل بودن است، بنابراين اين قسمت از خواسته شاکي محکوم به رد است. رأي ديوان قطعي است.
د: شعبه بيست و ششم ديوان عدالت اداري در رسيدگي به پرونده شماره ۹۱۰۹۹۸۰۹۰۰۰۲۹۷۶۲ باموضوع دادخواست آقاي سيدکاظم موسوي نژاد و خانم حوريه نگهبان، به طرفيت بنياد شهيد و امور ايثارگران و به خواسته الزام به پرداخت پاداش پايان خدمت شهيد، به موجب دادنامه شماره ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۲۶۰۱۹۰ـ۱۵/۶/۱۳۹۱، مفاداً به‌شرح آينده به صدور رأي مبادرت کرده است:
شکات والدين دو شهيد والا مقام به نامهاي سيدحسن و سيدمحسن موسوي‌نژاد هستند و با تقديم دادخواستي تقاضاي الزام مشتکي‌عنه به پرداخت پاداش پايان خدمت شهيد سيدمحسن موسوي نژاد را کرده است با توجه به مفاد دادخواست و ملاحظه لايحه جوابيه مشتکي‌عنه ثبت شده به شماره ۱۷۰۲ـ ۱/۶/۱۳۹۱ و نظر به اين که به صراحت قانون حالت اشتغال مستخدمان شهيد و قانون پاداش پايان خدمت و بخشي از هزينه‌هاي ضروري به کارکنان دولت مصوب ۲۶/۲/۱۳۷۵ پرداخت پاداش پايان خدمت به وراث شهيد ضروري است بر اين اساس شکايت وارد و به الزام مشتکي‌عنه به پرداخت پاداش پايان خدمت شهيد سيدمحسن موسوي در حق وراث ايشان حکم صادر و اعلام مي‌شود. رأي ديوان قطعي است.
هـ: شعبه بيست و ششم ديوان عدالت اداري در رسيدگي به پرونده شماره ۹۱۰۹۹۸۰۹۰۰۰۱۷۴۰۷ با موضوع دادخواست آقاي‌تقي رستمي و فاطمه رستمي به‌طرفيت بنياد شهيد و امور ايثارگران و به خواسته الزام به پرداخت پاداش پايان خدمت شهيد، به‌موجب دادنامه شماره ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۲۶۰۱۵۴۰ـ۷/۵/۱۳۹۱، مفاداً به شرح آينده به‌صدور رأي مبادرت کرده است:
شکات والدين شهيدان والا مقام اصغر و فرخ رستمي هستند با تقديم دادخواستي به طرفيت مشتکي‌عنه تقاضاي الزام به پرداخت پاداش پايان خدمت فرزندان شهيد را کرده است با عنايت به اين که حسب محتويات پرونده شکات تحت تکفل شهيد اصغر رستمي هستند و حقوق حالت اشتغال دريافت مي‌کنند لذا استحقاق دريافت پاداش پايان خدمت را دارند. بر اين اساس مستنداً به قانون حالت اشتغال مستخدمان شهيد و مواد ۱۳ و ۷ قانون ديوان عدالت اداري به الزام مشتکي‌عنه به پرداخت پاداش پايان خدمت متعلق به وراث شهيد اصغر رستمي حکم صادر و اعلام مي‌شود. رأي ديوان قطعي است.
هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ ياد شده با حضور رؤسا، مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشکيل شد. پس از بحث و بررسي، با اکثريت آراء به شرح آينده به‌صدور رأي مبادرت مي‌کند.
رأي هيأت عمومي:
الف: با توجه به اين که شعبه ۲۶ ديوان عدالت اداري در دادنامه‌هاي شماره ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۲۶۰۱۸۳۱ ـ۲۱/۵/۱۳۹۱ و ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۲۶۰۱۹۱۰ـ۱۵/۶/۱۳۹۱ با عدم احراز اين که والدين شهيد گرانقدر در کفالت شهيد بوده‌اند حکم به الزام بنياد شهيد و امور ايثارگران به پرداخت پاداش پايان خدمت در حق والدين شهيد صادر کرده است و شعب ۲۴ و ۲۷ در دادنامه‌هاي شماره ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۲۷۰۲۶۲۴ـ۱۷/۱۰/۱۳۹۱ و ۲۶۷ـ۲/۲/۱۳۸۸ با احراز عدم کفالت والدين شهيد توسط شهيد رأي به رد شکايت صادر کرده‌اند، تعارض از حيث ضرورت وجود کفالت والدين توسط شهيد براي دريافت پاداش پايان خدمت محرز است.
ب: با توجه به اين که مطابق تبصره ۱ ماده واحده قانون حالت اشتغال مستخدمين شهيد، جانباز، ازکارافتاده و مفقودالاثر انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي مصوب سال ۱۳۷۲، براي آن دسته از شهدا و جانبازان از کارافتاده کلي و آزادگان از کارافتاده کلي و مفقودالاثر که مستخدم دولت نبوده و شهيد يا مفقود يا جانباز يا از کارافتاده شده‌اند با توجه به ميزان تحصيلات و تخصص آنها از طرف بنياد شهيد انقلاب اسلامي حقوق و مزاياي همتراز نظام هماهنگ پرداخت تعيين و پرداخت خواهد شد و پرداخت پاداش پايان خدمت نيز از جمله مزاياي مصرح در تبصره ۱ قانون پيش گفته محسوب مي‌شود و به موجب تبصره ۲ ماده ۱ قانون پرداخت پاداش پايان خدمت و بخشي از هزينه‌هاي ضروري به کارکنان دولت مصوب سال ۱۳۷۵، پاداش پايان خدمت به وراث قانوني موضوع ماده ۸۶ قانون استخدام کشوري تعلق مي‌گيرد و در ماده ۸۶ قانون استخدام کشوري، مادر و پدري که در کفالت متوفي بوده‌اند از جمله وراث قانوني از نظر قانون استخدام کشوري شناسايي شده‌اند، بنابراين براي اين که والدين شهداي گرانقدر استحقاق دريافت پاداش پايان خدمت را داشته باشند، مستلزم اين است که تحت کفالت شهيد گرانقدر قرار گرفته باشند.

با توجه به مراتب آراء شعب ۲۷ و ۲۴ ديوان عدالت اداري با شماره دادنامه‌هاي ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۲۷۰۲۶۲۴ـ ۱۷/۱۰/۱۳۹۱ و ۲۶۷ـ۲/۲/۱۳۸۸ در حدي که با لحاظ مقررات مذکور و به جهت اين که والدين شهدا تحت کفالت شهيد نبوده‌اند و به رد شکايت صادر شده است، صحيح و موافق مقررات مي‌باشد. اين رأي به استناد بند ۲ ماده ۱۲ و ماده ۸۹ قانون تشکيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال ۱۳۹۲ براي شعب ديوان عدالت اداري و ساير مراجع اداري مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است.

هيأت عمومي‌ديوان عدالت اداري

معاون قضائي ديوان عدالت اداري

مرتضي علي‌اشراقي